ebe ebire: äbä äbirä ~ äpä äpirä in rascher Folge, ohne Unterbrechung || acele olarak, ara vermeden

ebire: äbirä beständig || devamlı 2

epke: äbügä < Mo. ebüge Vorfahr || ata, dede 1

ece: äčä ältere Schwester || abla

eçki: äčkü Ziege || keçi

eçi: äčü Vorfahr || ata, dede
äčü apa Vorfahr2 || ata2, dede2 (s./bk. Sogd.

ed, ey: äd Besitz, Hab und Gut, Schätze, Güter || mal mülk, servet, zenginlik, mallar, eşyalar; || nesne, cevher madde; || dokuma, kumaş, tekstil; || işaret, belirti; || tohum, parçacık; sperm
äd tavar Besitz2, Schätze2 || mal mülk2; Merkmal2 || işaret2

eyetmek, eyitmek: ädäd- gedeihen, fruchtbar sein, fruchtbar werden || gelişmek, verimli olmak, verimli hale gelmek
ädäd- etil- fruchtbar sein2 || verimli olmak2 eylemeylem

eyerdemek: ädärtä- (einen Sattel) auflegen, satteln || (bir eyer) takmak, eyerlemek

iyermek??: ädgügär- zum Guten bringen, rechtleiten || iyiye yöneltmek, doğru yola yöneltmek

iyilemek: ädgülä- für gut befinden, billigen || çok saymak, haklı bulmak

iyiti, iyidii iyi idi??: ädgüti ~ (ä)dgüti (adv.) gut, recht, richtig, recht, gründlich, in rechter Weise, entsprechend || iyi, doğru, uygun, iyice, doğru bir biçimde, gereğince
-ti, tı zarf eki

iyikmek: geschätzt werden, respektiert werden || değer verilmek, saygı gösterilmek

eyirgemek, iyirgemek: ädirkä- für wichtig halten, bedeutsam finden (?) || önemli saymak (?) eylemeylem

eyermek: ädkär- ~ ädk(ä)r- beachten, sich vorsehen || dikkat etmek, sakınmak

eylemek: ädlä- kultivieren || ekip biçmek; anstellen, in Dienst nehmen || işe almak, göreve almak; Besitz ergreifen || sahip çıkmak; sich bemühen || zahmet etmek, çabalamak (s./bk. Mo. edle-)

eyli: ädlig tavarlıg bay barımlıg reich4, vermögend4 || zengin4, varlıklı4
ädlig t(a)varlıg bolmak Reichsein2 || zengin olmak

eyrek: ädräk Schutzwall, Schanze, Verschanzung || koruyucu set, toprak tabya

ädsiz agduk substanzlos und fehlerhaft || temelsiz ve hatalı

eysiz kılmak: ädsiz kıl- entwerten, unbrauchbar machen || iptal etmek, kıymetten düşürmek, kullanışsız yapmak

eydi: ägdü krummes Messer || eğri bıçak

eğirmek: ägir- spinnen, einspinnen || eğirmek, (ip) eğirmek, örgü ile sarmak; binden || bağlamak; bedrängen || sıkıştırmak; umzingeln, umringen || kuşatmak

eğirt: ägirt Umzingelung, Belagerung || kuşatma, etrafını sarma, muhasara, çember içine alma

eğirtmek: ägirt- verstrickt sein || (bir şeye) karıştırılmış olmak; umgeben sein, umringt sein || çevrili olmak, etrafı sarılmış olmak; (von Leid usw.) betroffen sein || (acıya, ızdıraba vs.) uğramak

eğrim: ägrim Strudel || girdap, eğrim

eğrilenmek: ägriglänmäk Verstricktsein || karıştırılma

eğrileşmek: ägrigläš- sich umeinander drehen || birbirinin etrafında dönmek

eğrikmek: ägrik- bedrängt sein, verstrickt sein, gebunden sein || sıkıştırılmış olmak, (bir şeye) karıştırılmış olmak, bağlanmak; aggressiv sein || agresif olmak

eksimek, eğsimek: ägsü- geringer werden, weniger werden, abnehmen, sich vermindern, Schaden nehmen || daha az olmak, azalmak, zarar görmek

eke: äkä ältere Schwester, Schwester || abla, kız kardeş; Pflegemutter || analık

ekeç: äkäč weiblich || dişi (vgl./krş. Mo. egeči)
äkäč ıt Hündin || dişi köpek, kancık köpek

ekek: äkäk Prostituierte || hayat kadını, fahişe
äkäk kunčuy Prostituierte || hayat kadını, fahişe

ikiğin, ekiğin: äkigün alle beide zusammen, alle beide || ikisi birlikte, ikisi beraber, her ikisi

ekim: äkim Sorte, Art || tür, çeşit, cins

elemek: älä- ruhig sein || sakin olmak

elemek2: älgä- durch ein Sieb gehen lassen, sieben || elekten geçirmek, elemek

elirci???: älgürči (Interpretation unsicher) wirksam (?) || (yorumlama belirsiz) etkili (?)

elinde: äligintä (Postp.) durch, mittels, mit Hilfe || (sontakı) ile, … elinde, … tarafından, yardımıyla

elik: (ä)lik (r) Rehbock || erkek karaca (→ elik)

em: äm || ilaç, em, deva, panzehir, destek, çare, yardımcı alet (s./bk. Mo. em)

emezik: ämäzig falsch || yanlış

emek: ämgäk ~ (ä)mg(ä)k || acı ağrımak, ağrı, ızdırap, sancı; || zahmet, sıkıntı, güçlük; Askese || dünyadan el çekme, münzevilik || tehlike; korku, endişe;

emekliğin: ämgäkligin (adv.) mit Anstrengung, mit Mühe || çaba ile, güçlükle

emenmek, emgenmek: ämgän- leiden, erleiden, Leid empfinden, Schmerz verspüren, sich quälen, sich plagen || acı çekmek, acı duymak, kendini üzmek; || zahmet çekmek; || çalışmak, çabalamak, yorulmak; || zor bulmak, yüksünmek (s./bk. Mo. emgeni-)

emeksinmek: ämgäksin- für mühevoll halten, als beschwerlich ansehen || eziyet saymak, eziyetli olarak görmek

emetmek, emgetmek: ämgät- quälen, Leid zufügen, plagen || acı çektirmek, acı vermek, eziyet etmek; || (zarar) vermek; stören, belästigen, ärgern || rahatsız etmek, tacizetmek; || yaralamak, eziyet etmek, zarar vermek; || acı çektirilmek, eziyet edilmek

emeti, emetki: ämgätgü Quälen, Peinigen || acı çektirme, acıtma, eziyet etme

erindirmek: erintür- ärgern, provozieren, betrüben || kızdırmak, provoke etmek, üzmek; Abneigung empfinden lassen || tiksinti hissettirmek (→ yerintür-)

emgi: ämgi ,verbogen‘ = verkehrt (?) || ,eğri‘ = ters

emirkeşmek: ämirkäš- jucken, kribbeln || kaşınmak, gidişmek; (vor Wonne) erschaudern || (zevkten, hazdan ve mutluluktan) içi titremek

emitmek: ämit- aus dem Gleichgewicht kommen, umfallen || dengeyi kaybetmek, yere düşmek

emizmek: ämiz- säugen || emzirmek

emlemek: ämlä- || tedavi etmek, şifa vermek, sağaltmak, || (ilaç) içirmek (s./bk. Mo. emle-, emne-)

emrimek: *ämri- erbeben, beben, zittern || sarsılmak, titremek

emsimek: (ä)msi- (r) giftig werden (?) || zehirli olmak (?)

emsiz: ämsiz ohne Heilmittel, unheilbar || ilaçsız, devasız, çaresiz; nicht zu kompensieren, unsühnbar || telafisi mümkün olmayan

emtermek: ämtär- hinlenken || yöneltmek

emzik: ämzig verschleiert || (bakış, göz) dumanlı, dumanlaşma; Mo. emǰi- ,kenar dikmek, kenarını kıvırmak‘; emǰiyer ,kenar, kıvrım‘; emǰeg ,ağrılı, hassas, duyarlı‘)

enetkek: änätkäk < Sogd. *ʾyntkʾk (siehe Sogd. ʾyntʾwk ~
ʾyntkʾw ~ ʾyntkw) indisch || Hintçe, Hint; Inder || Hintli, Hindistanlı; Indien || Hindistan

enç: änč (Interjektion) pfui, ach (Äquivalent von Skt. dhik) || (ünlem) tuh, yuh, ayıp, ah, vay (Skt. dhik’in eş değeri)

en: äŋ ašnu zuallererst || en önce, her şeyden önce
äŋ ašnuča zuallererst || en önce, her şeyden önce
äŋ ašnukı allererste(r, -s) || en birinci
äŋ baštınkı allererster || en birinci, en önceki

en2: äŋ Gesichtsfarbe, Aussehen || yüz rengi, beniz, bet beniz, görünüş

en3: (ä)ŋ (r) Beute || ganimet, av avlanan hayvan (s./bk. Mo. ang)

eğmek: äŋ- krümmen || bükmek; bekehren || döndürmek

enmek2: äŋ- sich fürchten, in Furcht geraten, erschrecken || korkmak, dehşete düşmek, ürkmek; sich sorgen, sich beunruhigen || endişelenmek, rahatsız olmak; überrascht sein || şaşırmak

enek: äŋäk Kinn || çene

enenmek: äŋän- sich aneignen, in Besitz nehmen || sahip çıkmak, sahiplenmek
äŋänü al- sich aneignen || sahip çıkmak

ekeyi, eğeyi: äŋäyü ek speziell, zusätzlich, in spezifischer Weise || hususi, ayrı, ilaveten, hususi bir şekilde; || bundan başka, bunun üstüne; özgü, kendi, kişiye özgü, şahsi; || farklı, ayrı; özel görünüş

äŋänü ugrayu speziell2 || hususi2, özel2 adv

enci: äŋči Jäger || avcı (s./bk. Mo. angči(n))

eğin: äŋin Schulter, Schulterblatt || omuz; (r) Dach || çatı

eğitkilik: äŋitgülük verehrungswürdig || saygıdeğer

enlemek: äŋlä- ~ (ä)ŋl(ä)- nach Beute Ausschau halten, (einer Sache) nachspüren || ganimetin yolunu gözlemek, avlanan hayvanları gözlemek, (bir şeyin) peşinden gitmek, araştırmak

enli: äŋlig beutereich || çok ganimetli 2

enlik: äŋlik Schminke || makyaj äŋ yüz görünüş beniz

eğsi?: äŋsig Schulter || omuz

enir, önür??: äŋür neulich, jüngst || kısa bir süre önce, geçenlerde adv

äŋürki letzte(r, -s), kürzlich eingetroffen || en sonuncu, geçenlerde gelmiş olan adv

äŋürki arkıš kürzlich eingetroffene Karawane || geçenlerde gelmiş olan karavan
äŋürün (adv.)neulich, vor Kurzem || kısa bir süre önce

epeyi: äpädgü (= äp ädgü) direkt, durchgehend (?) || direkt, hiçbir yerde durmadan, duraksız (?) adv

epçep: äpčäp ~ apčap Durcheinander (?) || karışıklık, kargaşa (?)

ermek: är- sein, liegen, existieren, vorhanden sein || olmak, var olmak, bulunmak, mevcut olmak; sich befinden || bulunmak; geschehen, sich ereignen, sich abspielen, auftreten || meydana gelmek, vuku bulmak; (mit Poss.) (etw.) haben, besitzen, verfügen (über) || (iyelik eki ile beraber) (bir şeye) sahip olmak, malik olmak, hak sahibi olmak; sich aufhalten, verweilen, weilen, wohnen, ansässig sein, leben || (bir yerde) kalmak, oturmak, ikamet etmek, yaşamak; lokalisiert sein || lokalize edilmiş olmak; entstehen, sich erheben, zustande kommen, auftauchen || meydana gelmek, oluşmak, gerçekleşmek, ortaya çıkmak; Hilfsverb (mit Aorist; mit Konverb): etw. zu tun pflegen, ständig tun || (şimdiki zaman biçimiyle birlikte; zarf-fiil ile birlikte) yardımcı fiil: her zaman yapmak, sürekli yapmak

ergilik orun: ärgülük oron Wohnort || oturulan yer, ikametgâh

ise, erser: ärsär … ärsär sowohl als auch || hem … hem, gerek … gerek; entweder … oder || ya … ya, ya … ya da

erir ermez, olur olmaz: ärür ärmäz wirklich und unwirklich, richtig und falsch || gerçek ve gerçek dışı (hayalî), doğru ve yanlış

eren: ärän Männer, Mannen (auch Äquivalent von Skt. nara°) || erkekler || kişi, insan; Untertan || tebaa; Gefolgsmann || yandaş, taraftar; vornehmer Herr, Held || soylu bey, kahraman; Novize || rahip adayı

erenci: äränčü eine Art Kleidungsstück, eine Jacke || bir tür elbise, bir ceket

erdem: ärdäm Tugend, religiöses Verdienst, Tugend-
|| erdem, fazilet, sevap, erdem -kraft, Zauberkraft || yetenek, kabiliyet,
beceriklilik, marifet, … gücü, büyü gücü;
Wirkung, Auswirkung || tesir; Wissenschaft
(Skt. kalā), -kunde, Kunst || bilim (Skt. kalā), …
bilimi, sanat; Funktion, Eigenschaft (Skt. guṇa;
gemäß der Lehre der Vaiśeṣikas) || fonksiyon,
özellik (Skt. guṇa; Vaiśeṣika öğretisine göre);
Tapferkeit || cesaret, yiğitlik; (m) Gnadengabe
|| merhamet hediyesi (s./bk. Mo. erdem)

ärdämin el tutmıš cesaretle ülkeyi yönetmiş

ärdini << Skt. ratna Juwel, Edelstein, Kleinod, Kostbarkeit || mücevher, değerli taş, değerli şey
ärdini didim diyadem Juwelen-Diadem || mücevher alın çemberi

ärdinin etiglig || mücevherle süslü

erksinmek: ärksin- herrschen, regieren, beherrschen, Macht ausüben, verwalten, obwalten || hüküm sürmek, hükmetmek, hâkim olmak, yönetmek, hükümdarlık yapmak, egemenlik sürmek; souverän sein, selbstständig sein, fähig sein, (etw.) beherrschen || egemen olmak, bağımsız olmak, yetenekli olmak, iyi bilmek; besitzen, von Rechts wegen besitzen, verfügen, die Verfügung haben, nutznießen, sich aneignen, in Besitz nehmen || sahip olmak, hak sahibi olmak, tasarruf etmek, kendi mülkü saymak, mülkiyetine almak; beeinflussen, einwirken || etki yapmak, etkilemek

ergi: ärgü Aufenthaltsort, Wohnung, Wohnstatt || ikamet yeri, ev, konut, oturma yeri, ikametgâh, mesken ärgü bark Wohnort2 || yaşanan yer2

erirmek, ergirmek: ärgür- schmelzen lassen, abtauen, (in Wasser) auflösen || eritmek, suda eritmek; einweichen, weich machen, erweichen (auch metaphorisch) || ıslatmak, suya batırmak, yumuşatmak (mecazi olarak da); mildern, abmildern || indirmek, hafifletmek, etkisini azaltmak
ärgürgü Schmelzen || eritme
ärgürt- geschmolzen werden || eritilmek
ärgüz- (Fett) auslassen || (yağ) eritmek

erik: ärig Aufenthaltsort || oturulan yer; Aufenthalt || bir yerde kalma, ikamet; Verhalten, Betragen, Benehmen, Wandel, Gebaren, Charakter || davranış, tutum, yaşama biçimi, karakter

erik, eri??: ärig Ermahnung, Anordnung, Rat, Ratschlag || öğüt, nasihat, emir, tavsiye; Erziehung || terbiye, eğitim, yetiştirme

erilemek, eriklemek: äriglä- ermahnen, anmahnen, anraten, beraten, nahe legen, empfehlen, anhalten, animieren, anspornen, ermuntern || uyarmak, öğüt vermek, tavsiye etmek, teşvik etmek
ärigläš- sich gegenseitig ermahnen || birbirini uyarmak; sich gegenseitig beraten || birbirine (karşılıklı) öğüt vermek

äriglig || oturacak yeri olan, ikametgâhlı, ikamet eden, oturan; mit … Charakter, mit … Verhalten, mit … Betragen, mit … Wandel || … davranışlı, … karakterli, … hareketli, … yaşama biçimi olan; mit Rede, mit Worten || konuşmalı, sözcüklü

erme, olma, eriğme: ärigmä seiend, sich in … befindend || olan, … – da var olan

erim: ärim Charakter, Verhalten || karakter, davranış, tutum; Haltung || duruş ärim barım Charakter2, Verhalten2 || karakter2, davranış2, tutum2

erinmek: ärin- faul sein, nachlässig sein, bequem werden, müde sein, müde werden, ermüden, erlahmen || tembel olmak, gayretsiz olmak, yorgun olmak, tembelleşmek, yorulmak

ermeyirmek, ermeğirmek: ärmägür- nachlässig sein, bequem werden, faul sein, träge sein, die Kraft verlieren || gayretsiz olmak, tembel olmak, üşengeç olmak, gevşemek

erinç: ärinč am Satzende: gewiss, sicherlich || cümle sonunda: elbette, şüphesiz

erincen: ärinčäŋ nachlässig, faul || gayretsiz, tembel

erinmeksizin: ärinmäksizin (adv.) unermüdlich || yorulmaz

eriniksizin: ärinöksüzin (adv.) ohne Ermüdung, unermüdlich || yorgunluksuz, yorulmaz
-ek -ak -ök isim eki

eriş: äriš Erscheinung (?) || görünüm (?); Verhaltensweise || davranış tarzı
ärišlig geformt (wie) …, mit … Erscheinung ||… şekilli, … görünümlü

erk: ärk Macht, Kraft, Stärke, Herrschaft, Machtvollkommenheit, Souveränität, Gewalt || güç, ikitidar, hâkimiyet, hüküm, bağımsızlık, zor (s./bk. TochB erk ,Testikel‘, Mo. erke)
ärk tart- Herrschaft ausüben, Macht ausüben, über Souveränität verfügen || iktidar sürmek, hüküm sürmek

erkçe: ärkčä tapča nach Macht und Belieben || iktidar ve beğeniye göre, iktidarca ve beğenice

ärkin türkin kun- mit Gewalt2 rauben || zorla2 çalmak

erkince: ärkinčä tapınča nach Macht und Belieben || iktidar ve beğeniye göre, iktidarca ve beğenice

erkemek: ärkä- (durch Zauberkraft) hervorbringen, hervorrufen, manifestieren, zum Vorschein bringen || (sihirli güç ile) ortaya çıkarmak, vücuda getirmek, belirtmek, meydana çıkarmak

erkeç: ärkäč Ziegenbock || erkek keçi, teke, erkeç

erkeçlenmek: ärkäčlän- wellig sein, Wellen schlagen, wallen, aufwallen, sich wellen, fluktuieren, wogen || dalgalanmak, dalga dalga yayılmak, çalkantılı olmak, coşmak; schaukeln, (im Wasser) treiben, driften || sallanmak, (suyun içinde) sürüklenmek; (metaphorisch) aufgeregt sein || (mecazi) heyecanlı olmak
ärkäčlänmäklig
ärkäčläntür- aufwallen lassen || kabartmak 1

erkeğin, erkeğün: ärkägün christlich || İsevi; Christ || Hristiyan (s./bk. Mo. erkegün)

ärkägüt, çoğul eki, Hristiyanlar

erki: ärki etwa, denn || acaba; offenbar, vielleicht, hoffentlich, wohl, ob wohl || galiba, belki, acaba, umarım

erki: ärki (m)alt, der alten Zeit zugehörig (vor der Bekehrung zum Man.) || eski, eski zamana ait (Maniheizm’i kabul etmeden önce) ärki kiši (m) der Alte Mensch || eski kişi

erkin: ärkin (adv.) willentlich, willkürlich, mit Absicht, freiwillig, aus eigenem Antrieb || kasten, kasıtlı, gönüllü, isteyerek, kendi isteğiyle ärkin ärksizin willentlich oder unwillentlich || kasıtlı veya kasıtsız

erklenmek: ärklänmäk Machtbesitz, Souveränität || iktidar, güç sahibi olma
erkli: ärklig

erkliğin: ärkligin (adv.) freiwillig || kendi isteğiyle; mit Souveränität || sınırsız yetenek ile birlikte

elenmek, elinmek: elän- herrschen, beherrschen, souverän sein, regieren, Herrschaft ausüben, Macht haben, Einfluss ausüben, Einfluss geltend machen || hüküm sürmek, egemen olmak, idare etmek, yönetmek, saltanat sürmek, iktidar sürmek, hüküm sürmek, güç sahibi olmak, etkisi olmak, etkilemek, nüfuzunu kullanmak

erksindeci: ärksindäči, || duyu organı (kelimesi kelimesine: idare eden
ärksingü Herrschen, Machtausübung, Souveränität || idare etme, gücünü kullanma, güç sahibi olma

erksinimsinmek: ärksinimsin- vorgeben, souverän zu sein || egemen olmayı ileri sürmek

erksinme: ärksinmä vorherrschend || hâkim;

erksindirmek: ärksintür- beeinflussen lassen || etki yapmasına izin vermek
ärksit- beeinflussen lassen || etki yapmasına izin vermek

erksizin: ärksizin (adv.) unfreiwillig, unwillkürlich, gegen den eigenen Willen || mecburi, zorunlu ärkisizin türksizin (adv.) unfreiwillig, unwillkürlich, gegen den eigenen Willen ||

ermek: ärmäk Daseinsform, Sein, Dasein || varlık şekli, mevcudiyet, varlık

ermese: ärmäsär oder aber, ansonsten || ya da, yoksa adv

ermez: ärmäz falsch, verkehrt || yanlış, hatalı, ters; nicht-seiend, unwirklich, negativ, schlecht, übel, unpassend || olmama, olumsuz, hakiki olmayan, kötü, uymayan, uygunsuz; gegensätzlich || karşı; Falschheit, Falsches, Fehler, Unzulänglichkeit || yanlışlık, hata, noksanlık; Nichtigkeit || geçersizlik

ernek: ärŋäk Finger, Zeh || parmak, ayak parmağı (s./bk. Mo. erekei)

ertmek: ärt- || içinden gitmek, ortasından
geçip gitmek, üzerinden geçmek, aşmak,
geçmek, arkasında bırakmak, arşı tarafına
geçmek, üstesinden gelmek; ||
uzaklaşmak, ayrılıp gitmek; kaybolmak; || (kanuna)
karşı gelmek, ihlal etmek, kabahat işlemek,
(günah) işlemek; || kendini göstermek daha
üstün olmak, daha iyi olmak; || geçmek, geçip
gitmek, tükenmek, bitmek, (ses) uzaklaşmak,
ölümlü olmak; || ölmek, vefat etmek

ärtmiš kälmädök közünür üd Vergangenheit, Zukunft und Gegenwart || geçmiş, gelecek ve şimdiki zaman

erte: ärtä sehr, ganz, extrem, heftig || çok, pek, şiddetli, aşırı; äußerst, außerordentlich, ausgesprochen ||son derece, fevkalade, şüphesiz
ärtä agır sehr schwer || çok zor
ärtä alp sehr schwer || çok zor

ertgisiz, ertisiz, ertkisiz: ärtgüsüz nicht zu übertreten, nicht vollständig zu … || … bitirilmez

ertikli: ärtigli vorbeiziehend || geçip giden, göçen

ertimli: ärtimlig vergänglich || geçici, fâni; Vergänglichkeit (Skt. anityatā) || fânilik, geçicilik,gelip geçicilik

ertinçsiz: ärtinčsiz unerschöpflich, unvergänglich, unzerstörbar || bitmez, tükenmez, sonsuz, ebedi, ölümsüz, tahrip edilemez; nicht übertreffend || daha üstün olmayan

ertini: ärtiŋü sehr, viel, außerordentlich, äußerst, extrem, heftig || çok, fazla, fevkalade, son derece, aşırı, şiddetli; höchste(r, -s) || en yüksek

ärtmä verstorben || ölü, merhum
ärtmä barma, ertme varma, verstorben2 || ölü2, merhum2

erdiği dek: ärtöktäg so-seiend || olduğu gibi olan

erdiği değin erdeci gerdinin gerdisi: ärtöktägin ärtäči kertünüŋ kertüsi adv olduğu gibi olan gerçeğin gerçeği

erdirmek: ärtür- (Zeit) vergehen lassen, verbringen, zubringen || (zaman) geçirmek; beenden, überschreiten || bitirmek, aşmak; übergeben || teslim etmek; fernhalten || uzak tutmak; verpassen || (zamanı) kaçırmak; tilgen, beseitigen

eri eri: ärü ärü nach und nach, allmählich, langsam ||
gittikçe, yavaş yavaş, gitgide; wiederholt ||
tekrar tekrar; rotierend || (ekseni etrafında)
dönen; sich wandelnd || değişen; daraufhin,
dann || bunun üzerine, bundan sonra

eri beri ärü bärü allmählich (?) || yavaş yavaş, gitgide (?) adv

erik: ärük Pflaume, Aprikose || erik, kayısı; Obstbaum || meyve ağacı

erir: ärür wahr, richtig, real || doğru, gerçek; Richtigkeit, Wahrheit, Realität || doğruluk, gerçeklik

ärürlüg Richtigkeit- || doğruluk …

erirsi: ärürsig scheinbar richtig || görünüşte doğru, doğru görünen

eriş: ärüš viele, zahlreich || birçok, çok sayıda; reichlich, ganz, viel || çok, bol, çok miktarda adv

ese ata: äsä ata Urgroßvater || büyükannenin veya büyükbabanın babası, büyük dede

esen: äsän ädgü gesund und gut || sağlıklı ve iyi

esen tutmak: äsän tut- wohl halten (jemanden) || (birini) iyi tutmak, hoş tutmak
äsän tur- unversehrt überstehen || sağlam olarak atlatmak, sağlam durmak

esenin olmak: äsänin är- wohlbehalten sein || esenlik içinde olmak adv

esengi: äsängü Gesundheit, Wohl, Heil, Wohlstand || sağlık, sıhhat, refah, mutluluk; Begrüßung, Gruß, Grußbotschaft || selamlama, selam, hatır mektubu; Ruhe || huzur, sükûnet

esengilemek: äsängülä- Gesundheit wünschen || sağlık dilemek

esin: äsin leichter Wind, Windhauch, Lufthauch, Brise || yumuşak hafif rüzgâr, esinti, meltem

esirgemek: äsirkä- bedauern, bereuen, trauern, beklagen, nachtrauern || yerinmek, yas tutmak, kederlenmek, keder etmek, (ardından) üzülmek; geizig sein, geizen, knausern, etw. vorenthalten, (j-n) schonen || (bir şeyi) cimrilik edip vermemek, cimri olmak, cimrilik etmek, yoksun bırakmak, alıkoymak, esirgemek; sich Sorgen machen, besorgt sein, beunruhigt sein, bangen (um) || endişe etmek, endişelenmek, korkmak

erisgençsiz: äsirkänčsiz freigebig, großzügig, ohne Knausern, ohne Bedauern, ohne Geiz || eli açık, cömert, üzüntüsüz

esirgeşmek: äsirkiš- sich gemeinsam sorgen || birlikte endişe etmek

eski: äski alt, schäbig || eski, eski püskü; früher, vergangen, ehemalig || daha önceki, önceki, evvelki; erfahren || deneyimli; ständig, chronisch (?) || sürekli, kronik, müzmin (?); schlecht || kötü; Ruinen- || yıkıntı …, harabe …; Altes || eski bir şey

esirmek: äskir- alt werden, altern, morsch werden, abnutzen, unansehnlich sein || eskimek, çürümek, yıpranmak, yıpranmış olmak; vergehen || yok olmak

espesenç: äspasanč < *Sogd. (im Sogd. nur ʾspʾskrʾnc belegt) (m) Dienerin || kadın hizmetçi

espese: äspase < Sogd. ʾspʾsyh (manS), ʾspʾsy (manS und sogdS), ʾspʾsʾk (m) Diener || hizmetçi äspase ärän Diener || hizmetçi, hizmetkâr äspase äspasanč (m) Diener und Dienerin || erkek ve kadın hizmetçi

esri: äsri ~ (ä)sri bunt, gefleckt, fleckig, gemustert || renkli, alacalı, rengârenk, lekeli, benekli, desenli; (Auge) getrübt || (göz) karartılmış; Vielseitigkeit || çok yönlülük; leeres Geschwätz, Geplapper, Weitschweifigkeit (Skt. prapañca) (die Bed. ,Buch, Werk‘ ist aufzugeben) || boş laf, dudu gibi konuşma, zevzeklik (Skt. prapañca) (,kitap, eser‘ manasından vazgeçilmeli); Name einer Hautkrankheit (Äquivalent von Skt. śvitra) || bir cilt hastalığın adı (Skt. śvitra’nın eş değeri)

esrini: äsriŋü vielfarbig, bunt || çok renkli, rengârenk, alaca, renkli; mannigfaltig, verschieden, vielfältig, vermischt || çeşitli, değişik türde, türlü türlü, karışık

evdimek: ävdi- sammeln, einsammeln, auflesen, aufklauben || toplamak, biriktirmek, tesadüfen bulmak; zusammenstellen, zusammentragen, zusammenfassen, kompilieren || bir araya getirmek, (başka metinlerden toplayarak) kitap yazmak, derlemek

esrinirmek: äsriŋür- bunt werden, bunte Farbe annehmen || renklenmek

esrik: äsrök betrunken, trunken, berauscht ||sarhoş, mest; Trunkenheit, Rausch || sarhoşluk, mestlik, sersemlik
äsrökün ögsüz bol- || sarhoşluktan aklı başında olmamak adv zarf fiili sebep anlamında

estip: ästup < Sogd. ʾstʾwp- < Skt. stūpa Reliquienschrein || kutsal emanetlerin saklandığı anıt bina (→ stup)

esirmek: äsür- berauscht sein, berauscht werden, betrunken sein, betrunken werden, sich berauschen, trunken sein, in Verzückung geraten || sarhoş olmak, mest olmak, esrimek, hayran kalmak

esirtmek: äsürt- betrunken machen || sarhoş etmek, esritmek

äsürtgü suvsuš Rauschtrank || keyif verici içki

eşmek: (ä)š- (r) trotten || ağır ağır gitmek, yorgun yürümek

işitiksemek: äšidigsä- hören wollen, zu hören wünschen || duymak istemek, işitmeyi arzu etmek

işitit: äšidüt das Gehörte || duyulan şey

eşin: äšin Stiel || sapı (s./bk. Mo. esi)

eşper, esber: äšper < Sogd. ʾšpʾyr Höhle || mağara

eşimek: äšü- bedecken || örtmek
äšük Bettdecke || yorgan
äšükčä äšün- sich wie mit einer Bettdecke zudecken || yorgan gibi örtünmek

eşinmek: äšün- sich zudecken, sich in eine Decke hüllen || örtünmek

et: ät fleischlich, leiblich, Fleisch- || maddesel,
cismani, et …, etli; Fleisch (auch einer der
sieben Dhātus; auch Äquivalent von Skt.
māṃsa) || et (yedi Dhātulardan biri de; Skt.
māṃsa’nın da eş değeri); Fleisch (einer Frucht)
|| (bir meyve için) et; Haut, Körper, Hautfarbe,
Aussehen || deri, cilt, beden, deri rengi, görünüş

etmek: ät- ~ (ä)t- klingen, erklingen, tönen, ertönen, (Musik) spielen, (Glocke) anschlagen, läuten || çalmak, çınlamak, tınlamak, işitilmek, (çan) çalmak; singen, zwitschern, pfeifen, piepen, schreien, rufen || cıvıldamak, ötmek, şakımak, bağırmak; donnern, krachen || gürlemek

etik: ätig Gesang (Vögel) || ötme, ötüş (kuşlar)

etikmek: ätik- ätik- kräftig werden || güçlenmek

etin: ätin Stimme, Ton || ses, seda; Gebrüll || kükreme; Krachen || gümbürdeme ätin kükrämäk Krachen und Donnern || gümbürdeme ve gök gürlemesi

etinemek, etnemek: ätinä- (Löwe) brüllen (auch Äquivalent von Skt. nad-), (Vogel) schreien, rufen || (aslan) kükremek (Skt. nad-’ın da eş değeri), (kuş) ötmek

etingiri, etineri: ätingiri melodisch, wohltönend, schön klingend || melodik, ezgili, hoş çınlayan, kulağa hoş gelen; krachend || gürleyen; pfeifend, sirrend || ıslık çalan
-geri, -re direktif hal eki

edizmek, etizmek: ätiz- musizieren, (ein Lied) anstimmen, (Musik) spielen, erklingen lassen, ertönen lassen || çalmak, müzik aleti çalmak, müzik yapmak, tınlatmak

etöz: ätöz Körper, Leib, Rumpf || gövde, beden, vücut; Leiche, Leichnam || ceset, naaş; Verkörperung, Gestalt, Abbild || kişileştirme, şekil, görünüş, suret; Tastorgan, Tast- || dokunma duyusu, dokunma …; Existenzform || varlık şekli; Persönlichkeit, Mensch || şahsiyet, kişi; jemand, man || biri

ettirmek: ättür- erklingen lassen, ertönen lassen || çınlatmak, ses çıkartmak; (mit den Füßen im Tanz) stampfen || (dansta ayağıyla) yere vurmak

edik: ätük Stiefel, Schuh, Schuhwerk || çizme, ayakkabı

evdime, evdigi: ävdigü Sammeln, Einsammeln || toplama, biriktirme

evdilmek: ävdil- zu sich kommen || kendine gelmek

evdime: ävdimä Inhaltsangabe, Resümee || (bir metnin) içindekiler, özet

evin: ävin Samen, Korn, Partikel || tohum, tahıl tanesi, buğday, zerre, parçacık; Tropfen || damla; Frucht|| meyve; Blatt, Blütenblatt, Ähre || yaprak, taç yaprağı, başak; einzelnes Stück, Exemplar (für Früchte usw.) || parça (meyveler için vs.); Pore || gözenek; ein Zählwort || bir miktar bildiren sözcük; einzeln, gering || ayrı ayrı, dar, az

evirmek: ävir- drehen, wenden, umwenden || döndürmek, çevirmek; (Puṇya = religiöses Verdienst) übertragen, zuwenden, überantworten || (Puṇya = sevap) devretmek, yöneltmek, teslim etmek; übersetzen, (in eine andere Sprache) übertragen || çevirmek, tercüme etmek; auf den richtigen Weg lenken, rechtleiten || doğru yola yöneltmek, göndermek; sich wenden (an), ersuchen || yardım rica etmek, müracaat etmek; abwenden || uzaklaştırmak; Abstand nehmen (von) || (bir şeyden) vazgeçmek; (j-n) abbringen (von), abhalten (von) || (birini bir şeyden) vazgeçirmek, (bir şeyden) alıkoymak

evirtmek: ävirt- drehen lassen, (Verdienst) übertragen lassen || döndürtmek, (sevap) devrettirmek, aktartmak; übersetzen lassen || çevirtmek, tercüme ettirmek

evitmek: ävit- antreiben, in Gang setzen || harekete getirmek, harekete geçirmek

evren: ävrän Schlange || yılan

evrilinçsiz: ävrilinčsiz ohne Umkehr, nicht umkehrend, unumkehrbar || dönüşsüz, dönmeyen, döndürülemez; unerschütterlich || sarsılmaz; Zustand ohne Umkehr || dönüşü olmama;

evriş: ävriš Verhalten, Verhaltensweise, Betragen, (Lebens)wandel, Lebensweise, Handlungsweise || davranış, davranış tarzı, tutum, (yaşam) biçimi, hareket tarzı; Erzählung (Skt. itivṛttaka) || hikâye (Skt. itivṛttaka)

evrilenmek: ävrülän- umkehren || dönmek

evde: ävtä schnell, rasch (?) || çabuk, acele, hızlı (?)

eğe: äyäkü ~ äyägü Rippe, Brustkorb || kaburga kemiği, göğüs kafesi; Rippe (eines Schirms) || (şemsiyenin) teli; Flanke, Seite (Äquivalent von Skt. pārśva) || yan, kenar, taraf (Skt. pārśva’nın eş değeri); Radspeiche || tekerlek parmağı

eyemli: äyämlig schrecklich || korkunç

eyik: äyig Abgrund, Abhang || uçurum, yamaç

eyinci: äyinčig schrecklich, furchtbar || korkunç, dehşet verici

eymenmek: äymän- sich fürchten, ängstlich sein, Angst haben, Furcht verspüren || korkmak, korkak olmak, korkmuş olmak, korku hissetmek; sich schämen, beschämt sein, befangen sein || utanmak, mahçup olmak, utangaç olmak

eymenç: äymänč Furcht, Scheu, Scham, Schüchternheit, Furchtsamkeit || korku, utanç, utanma, çekingenlik, korkaklık

eymenci: äymänči ~ äymänčči furchtsamer Mensch, Feigling || korkak insan, ödlek

eymendirmek: äymäntür- (br) in Furcht versetzen, ängstigen || korkutmak

ezik: äzüg ~ äzük || yanlış, yalancı, aldatıcı; || aldatıcı, asılsız, gerçek dışı; || yanlış şey; || yanlışlık, yalancılık, yalan, aldatma, yanıltan; Illusion, || hayal, yanılsama, gerçek dışılık, yanılgı

eziklemek: äzüglä- ~ äzüklä- lügen, die Unwahrheit sagen || yalan söylemek

eşük, eşik, ecik: äžük < TochA aṣuk (Auge) weit, offen || (göz) açık