L Harfi ile Başlayan Kelimeler

1
la < Chin. 偮 luo (Spätmittelchin. lua) Maultier || katır

2
la < Chin. 㖵 luo (Spätmittelchin. la) feine
Seide, Gaze || ince ipek, gazlı bez; Vorhang || perde

lab << Skt. lābha Almosen, Spende || sadaka, bağış (s./bk. Mo. lab)
lab bušı Almosen2, Spende2 (buddh., christl.) || sadaka2, bağış2 (Budist, Hristiyan)
lab ötiki Spendenregister, Almosenregister || bağış listesi, sadaka kaydı

1
labai < Chin. 㷪䋍 luobei || üflemeli müzik aleti, müzik aleti olarak kullanılan salyangoz kabuğu; Muschel || midye kabuğu; Name eines Loses || bir kuranın adı (s./bk. Mo. labai)
labai öŋlüg tamır || müzik aleti olarak kullanılan salyangoz kabuğu şeklindeki damar ekekek adv ?????

lačın Falke, Habicht || doğan, şahin, ala doğan (s./bk. MMo. lačin) (→ načın) 2

lači < Tib. la cha Siegelzeichen (in Dokumenten) || (belgelerde) mühür işareti

laggač < Mo. naγaču Onkel, männlicher Verwandter mütterlicherseits || dayı

lagzın Schwein || domuz; Name eines zyklischen Jahres || dönemsel bir yıl adı

lahiyan < Arab. laḥiyān Geomantie: Kiefer (ein Tetragramm) || toprak falı: çene

lailag wirres Geschwätz, unzusammenhängendes Gerede || belirsiz dedikodu, müphem gevezelik, tutarsız konuşma

lakla- lecken || yalamak 1 eylemeylem

1
laklak Storch || leylek (s./bk. Arab. laqlaq, Neupers. laglag, laqlāq, laqlaq)

2laklak Lecken || yalama (s./bk. Neupers. laqlaq)

lakse < Chin. ㎑ᆀ luo zi (Spätmittelchin. lak
tsẓˊ) Netz || ağ (s./bk. Sogd. lʾγsy)

lakša Weizenmehl || buğday unu (s./bk. Neupers. lāxiša)

lakšan < TochA lakṣaṃ / < TochB lakṣāṃ < Skt. lakṣaṇa Merkmal, Schönheitszeichen des
Buddha || özellik, Buda’nın güzellik işareti, güzellik alameti (vgl./krş. TochB lakṣaṇe

lakšanlıg ~ l(a)kšanlıg mit Merkmal || işaretli, özellikli; Merkmal-, Lakṣaṇa- || özellik …,

lakšansız ~ lakšans(ı)z ohne Merkmale (Skt. lakṣaṇa) || işaretsiz, güzellik alametsiz

lal < Neupers. laʿl Rubin || lal (Yakut taşı) (→ nal)

lala- (erste Silbe la° < Chin. ࡼ la; Spätmittelchin. lat) schneiden, zerschneiden ||
kesmek, kesip parçalamak; zerstoßen, mörsern || ezerek parçalamak, havanda ezmek eylemeylem

1
lalan << Skt. lalanā Name einer Ader (im
Tantra) || (Tantrizm’de) bir damarın adı (s./bk. Mo. lalana) (→ lalana)

1
lama < Tib. bla ma Lehrer, Guru || öğretmen, Guru (s./bk. Mo. blam-a, lam-a)

lambiraz < Tib. lam ʾbras Weg und Frucht (Skt. mārgaphala) = ein meditatives System im
Buddh. || yol ve meyve (Skt. mārgaphala) = Budizm’de meditasyonla ilgili bir sistem; Werktitel || bir metnin başlığı

lampok < Chin. 㯽ሦ lan bao (Spätmittelchin. lam puawˊ) Indigo || çivit lampuk alal

1
lan < Chin. ᭄ lan (Spätmittelchin. lan) Gerüst aus Holz || bir tür çatı, ahşap iskele

2
lan < Chin. ⡔ lan (Spätmittelchin. lanˋ)
mürbe, weich || gevrek, yumuşak; entzündet, wund || ihtihaplı
lan sok- zerstoßen, mürbe schlagen || ezerek parçalamak, yumuşak vurmak eylemeylem

lanč(a)n << Skt. lāñchana Merkmal, Zeichen || özellik, işaret, alamet

lančuk << BHS lañcaka ausgezeichnet, exzellent || mükemmel, harika, fevkalade

lankan < Chin. ᭄ᵶ lan gan (Spätmittelchin. lan kan) Gitter, Geländer, Balustrade, Brüstung
|| tırabzan, korkuluk, parmaklık (s./bk. Tib. lan-kan)

lanut- (späte Form von alaŋut-) schwächen || zayıflatmak (alaŋut-’ın geç şekli) eylemeylem

lapuklug (lapuk < Chin. 㖵ঌ luo bu = Spätmittelchin. la pəwk) Maudgalyāyana- || Maudgalyāyana … (s./bk. Mo. labuγ)

lat(a)y < Chin. 㖵ᑦ luo dai (Spätmittelchin. la
tajˋ) Hüftschal aus feiner Seide || ince ipekten yapılmış bele kadar inen şal

laukik << Skt. laukika auf die Welt bezüglich || dünyevi (→ lokik)

laulug (Basiswort lau < Chin. ⁃ lou; Spätmittelchin. ləw) mit Türmen, mit Turm, mit
Stockwerken || kapılı, kuleli, çok katlı

1
lav << Skt. lava Moment, eine halbe Sekunde || an, yarım saniye (→ lavan)

2
lav < Chin. 㹏 la (Spätmittelchin. lap) Bienenwachs || bal mumu (s./bk. Mo. lab)

lavan < Skt. lava Moment, eine halbe Sekunde
|| an, yarım saniye (s./bk. Khotansak. laya-) (→ 1 lav)

läwki < Chin. ⁃₏ lou ji (Spätmittelchin. ləw ki)
eine Stoffbezeichnung || bir kumaş adı (→ livki)

le (br) < Chin. eine Grasart (Poa cynosuroides, Eragrostis cynosuroides) (Äquivalent von Skt.
kuśa) || bir çim türü, bir ot türü (Poa cynosuroides, Eragrostis cynosuroides) (Skt. kuśa’nın eş değeri)

legso < Tib. legs so gut! (eine Formel = Skt. sādhu) || iyi! (bir formül = Skt. sādhu)
legso legso šansai šansai ädgü ädgü gut, gut3! || iyi, iyi3

legžir < Chin. ↧ᰕ li ri (Spätmittelchin. liajk rit) Kalender || takvim
legžir kıl- (als Aufgabe des chin. Kaisers) den Kalender einrichten || (Çin hükümdarının görevi olarak) takvimi oluşturmak eylemeylem

1
len < TochA/B leṃ < *Mittelindisch (vgl./krş. Pāli leṇa) < Skt. layana Mönchszelle, Wohnzelle
|| rahip hücresi, hücre (s./bk. Khotansak. līna) len p(a)ryan Wohnzelle2 || hücre2

2
len < Chin. 䕖 nian (Spätmittelchin. lianˊ) von Menschen gezogener Karren
|| insanlar tarafından çekilen yük arabası

3
len < Chin. ⻮ nian (Spätmittelchin. nrian´)
Steinroller, Dreschwalze || taş silindir, harman dövme silindiri

lenhwa < Chin. 㬞㨟 lian hua || nilüfer, mavi nilüfer
lenhwa bädizlig in der Form von Lotusblumen || nilüfer çiçeği şekilli bediz alal desen bedizmek alal

lešp < TochB leśp / < Parth. lišp < Mittelind. < Skt. śleṣman Schleim, Phlegma, einer der drei Doṣas || balgam, üç Doṣa’dan biri alal leşip balgam

lešip tözlüg ig || balgam kaynaklı hastalık

leülüg mit Belohnung || ikramiyeli, ödüllü (vielleicht Var. von → levlig)
leülüg ögdirlig mit Belohnung2 || ikramiyeli2, ödüllü2

lev < Chin. ᯉ liao (Spätmittelchin. liaw, Yuan: ljɛw) Speise, Nahrungsmittel, Naturaldeputat, Ration
|| yemek, gıda maddeleri, ücret yerine verilen yiyecek payı, istihkak, tayın; Glück || şans; Material || materyal, malzeme (s./bk. Mo. liu)
lev aš Speise2, Nahrungsmittel2 || yemek2, yiyecek2, gıda maddeleri2
lev kut Glück2 || şans2

levk(i)yä geringes Naturaldeputat || ücret yerine verilen az yiyecek payı

levlig mit Naturaldeputat, mit Ration || ücret
yerine verilen az yiyecek paylı, istihkaklı; mit Glück, Glücks- || şanslı, şans …

1
lıg Bez. des Zugehörigkeits- bzw. Adjektivsuffixes || -lıg (ekli) söz öbeği
lıg samaz Bahuvrīhi-Kompositum (Skt.) || Bahuvrīhi birleşik kelimesi (Skt.)

lıv(a)ŋ ~ lıvaŋ ~ l(ı)vaŋ ~ l(ı)v(a)ŋ << Skt. lavaṅga Gewürznelke (Caryophyllus aromaticus)
|| karanfil (Caryophyllus aromaticus)

2
li Bed. unklar (med. Kontext); eventuell l(e)v
zu lesen (→ lev) || manası belirsiz (tıbbi bağlamda); muhtemelen l(e)v okumalı (→ lev)

likin < Chin. 㻿㾏 li jin (Spätmittelchin. li kim) Untergewand || iç elbisesi

liklıg (lik < Chin. ⽛ li; Spätmittelchin. liajk) mit Kies || çakıllı

1
lim < Chin. ₱ lin (Spätmittelchin. limˊ) Querbalken, Sturz || kiriş, lento
lim kiin Sturz2 || lento2
lim tirgök Querbalken und Pfosten || kiriş ve direk

2
lim < Chin. ⩣ lin (Spätmittelchin. lim) eine
Jadeart || bir yeşim türü

limlıg mit Querbalken || kirişli 1

liŋ < Chin. Bed. unklar|| manası belirsiz2

liŋči < Chin. Ԕᰘ ling zhi (Spätmittelchin. liajŋˋ tʂiˊ) Dekret, Anordnung || kararname, yönerge

lirso < Chin. ・ۿ li xiang (Spätmittelchin. lip
sɦiaŋˋ) Statue, Kultbild, Figur, Gestalt || heykel, tap(ın)ma resmi, resim, figür lirsu alal heykel
lirso körk Statue2, Kultbild2, Figur2, Gestalt2 || heykel2, tap(ın)ma resmi2, resim2, figür2

liuša < Chin. ⍱⋉ liu sha, Sandwüste, Treibsand || kum çölü, sürüklenen kum, rüzgârın sürüklediği kum, kayan kum
liuša say Sandwüste2 || kum çölü2

loka-udar << Skt. lokottara überweltlich, transzendent, außerweltlich || dünya üstü, duyular üstü, dünya dışı
loka-udar yol || dünya üstü yol

lokik << Skt. laukika auf die Welt bezüglich,
weltlich, weltbezogen || dünyevi (→ laukik)

lokik loka-udar || dünyevi (Skt. laukika) ve dünya üstü

loo < Chin. ⪟ lang (Spätmittelchin. laŋ) eine Jadeart || bir yeşim türü

lorži < Tib. rdo rje Keule, Streitkolben || topuz, gürz (vgl./krş. TochB laur ,Stachel‘)
lorži tayak Streitkolben2 || topuz2

losaw-a < Tib. lo tsa ba Übersetzer || tercüman, çevirmen, mütercim (s./bk. Mo. locava)

lou < Chin. ⁃ lou (Spätmittelchin. ləw)
Pavillon, Turm, Aussichtsturm || köşk, kule, gözetleme kulesi (→ lau, lıu)
lou körünčlük Aussichtsturm und Tribüne || gözetleme kulesi ve tribün

1
luk < Chin. ⡀ lu (Spätmittelchin. luә̌) Räucherbecken || büyük tütsü kabı

lukčüen < Chin. 懢⬾ lu chuan (Spätmittelchin. ləwk tʂyan) Ziegel, Backstein || tuğla

luklun < Chin. *䕶䕚 lu lun (Spätmittelchin. ləwk lyn) (?) Rad (?) || tekerlek (?)

lukšan < TochA lukśanu leuchtend || parlayan

luktu < Chin. (luk° < Chin. 懢 lu; Spätmittelchin. ləwk) Verzierung (Architektur) (?) || süsleme (mimarlık) (?)

lukuŋ < Chin. ᕙᕃ nu gong (Spätmittelchin. nuə̆ˊ kiwŋ) Armbrust
|| Tatar yayı
luikuŋ ya Armbrust || Tatar yayı

lukura < Chin. < Skt. guggula Harz des Baums Balsamodendron mukul HOOK. || Balsamodendron mukul HOOK. ağacının reçinesi (s./bk. Mo. gügül)
lukura kara küši Guggula, (das heißt) schwarzes Räucherwerk || Guggula, (yani) siyah tütsü

1
lun < Chin. 䄆 lun (Spätmittelchin. lun) Lehrwerk (Skt. śāstra) || öğreti eseri (Skt. śāstra)

luŋtse < Chin. ㊐ᆀ long zi (Spätmittelchin.
ləwŋ tsẓˊ) Tragetasche, Korb || taşıma çantası, sepet

1
luu < Chin. 喽 long (Spätmittelchin. lywŋ) Drache, Schlange (Skt. nāga) || ejderha, yılan (Skt. nāga); Name eines zyklischen Jahres || dönemsel bir yıl adı; Name eines zyklischen Tages || dönemsel bir günün adı (s./bk. Mo. luu, lus)

luu bavanı der Drachenpalast || ejderha sarayı
luu oynat- Schlangen beschwören (wörtl. tanzen lassen) || yılan oynatmak eylemeylem

luu tetimlig ejderha cesaretli
luu üntürgüči || yılan oynatıcısı

1
üŋür Höhle, Grotte || mağara, oyuk; Wohnhöhle || yaşam mağarası; Höhlung (Gewand)
|| oyuk, delik (kıyafet) (s./bk. Mo. ünggür)

luu yaŋlıg in der Form von Drachen || ejderha şeklinde
luularnıŋ ayaguluk eligi Nāgaların saygıdeğer kralı

2
luu < Chin. ⽡ long (Spätmittelchin. ləwŋ)
Mühle, Handmühle || değirmen, el değirmeni

1
luvlan sinnlos, zerstreut, unsinnig, unzusammenhängend || saçma, manasız, anlamsız, tutarsız; Unsinn || saçmalık

M Harfi ile Başlayan Kelimeler

mada maryam ~ m(a)da m(a)ryam c) die Jungfrau Maria Bakire Meryem
(bir Budist metinde de) (→ m(a)rd miryam)

madar < TochB mādar ~ mātar / < TochA mātār
< Skt. makara Monster, Seeungeheuer || canavar, deniz canavarı (s./bk. Khotansak. magara, Mo. matar)

made << Skt. matta / << Skt. mada trunken,
brünstig || sarhoş, çiftleşme isteyen, kızışmış; Rausch, Brunst || sarhoşluk, çiftleşme isteği

m(a)dm(a)ka < Syr. mdmkʾ Lagerstatt || yatak, döşek

madrasl(ı)g (Basiswort madras < Arab. madrasa) Schul- || okul …

madumantik << Skt. madhumanthaka Honig- || bal … (→ matumatik)

madur << Skt. madhura Süßigkeit || şekerleme 2
maduruk << Skt. madhuraka Süßigkeit || şekerleme

mah < Sogd. mʾx Mond (einer der sieben Planeten) || Ay (yedi gezegenden biri)

1
m(a)ha < Skt. mahā groß || büyük
m(a)ha ulug groß2 || büyük2

m(a)habaga < Skt. mahābhāga Name einer Droge (Moschus) || bir ilaç adı (misk)
m(a)habaga kin yıpar Mahābhāga, (also) Moschus2 || Mahābhāga, (yani) misk2

m(a)hak(a)lp ~ m(a)hakalp < TochA mahākalp
< Skt. mahākalpa großes Weltzeitalter || büyük bir çağ maha + kalp

mahakarun köŋüllüg mit großem Mitleid || ulu merhametli maha karun

m(a)hamandarik << Skt. *mahāmandāraka Korallenbaum || mercan ağacı

m(a)hamani ~ mahamani << Skt. mahāmaṇi Smaragd || zümrüt

mahamoh (br) << Skt. mahāmoha große Verblendung || ulu körlük, yüce üzerini örtme

mahamudura < Skt. mahāmudrā großes Siegel (im Tantra) || (Tantrizm’de) büyük damga

mahanagna < TochA mahānagna < Skt. mahānagna Name einer bestimmten Kraft || belirli bir gücün adı

mahanil << Skt. mahānīla Saphir || gök yakut, safir (s./bk. Mo. maqanila)

m(a)hapitak << Skt. mahāpiṭaka Großes Schatzhaus (Kanon) || büyük hazine (kanon)

m(a)hapuruš << Skt. mahāpuruṣa großer Mann
(ein Buddha oder Cakravartin) || ulu bir adam (Buda veya Cakravartin)

m(a)haraača < Skt. mahārāja ein Götterfürst
und Welthüter (Skt. lokapāla) || tanrı beyi ve dünya bekçisi (Skt. lokapāla)

m(a)harač Tanrı beyi ve dünya bekçisi

m(a)harag ~ maharag << Skt. mahārāga ein
Juwel (von roter Farbe) || (kırmızı rengin) mücevheri
m(a)harag ärdini das Mahārāga-Juwel || Mahārāga mücevheri

mahasamudar ~ m(a)hasamudar < Sogd. mxʾsmwtr ~ mxʾsmʾwtr < Skt. mahāsamudra der große Ozean || engin okyanus

m(a)has(a)t(a)v << Skt. mahāsattva großes Lebewesen || büyük varlık (s./bk. Mo. maqastv)
mahasatwa < Skt. mahāsattva großes Lebewesen || büyük varlık (→ m(a)has(a)t(a)v, m(a)has(a)tve)

mahašravak < TochA mahāśrāvak < Skt. mahāśrāvaka großer Schüler (eine bestimmte
Kategorie von Mönchen) || büyük bir öğrenci (rahiplerin belirli bir kategorisi) (→ mahašravag)

mahatikt[a] < Skt. mahātikta groß und bitter, sehr bitter || büyük ve acı, çok acı

1
m(a)hayan ~ mahayan << Skt. mahāyāna das
große Fahrzeug || büyük taşıt, büyük araç (s./bk. Khotansak. mahāyāna-)

m(a)hbal(a)na < Syr. mqblnʾ (c) Segensvelum
(vom Diakon getragen) || (diyakozun taktığı) bir omuz örtüsü

mahe < Tib. ma he < Skt. mahiṣa Wasserbüffel || Asya mandası (s./bk. Mo. mahi, maki)

m(a)histak < Sogd. mhystk (m) Priester, Lehrer || papaz, öğretmen

m(a)hmur < Arab./Neupers. maxmal Samt || kadife

mahorag << Skt. mahoraga große Schlange || büyük yılan (s./bk. Khotansak. mahoraga-,
Sogd. mxʾwr, Mo. maqoraγi, mahoragi, mahoraga) (→ mahorage, 2 muhur) makuray alal

mahorage << Skt. mahoraga große Schlange ||
büyük yılan (s./bk. Khotansak. mahoraga-,
Sogd. mxʾwr, Mo. maqoraγi, mahoragi, mahoraga, mahuvaragi) (→ mahorag, 2 muhur)

maidun << Skt. mithuna Name eines Sternbildes (Zwillinge) || bir burç adı (İkizler)

maitär ~ mait(ä)r < TochA/B maitär / < Sogd. mʾytr < Skt. maitrī Wohlwollen, Freundlichkeit
|| lütuf, teveccüh, arkadaşlık (vgl./krş. TochB maittär, metär, Man.-Sogd. myṯr, Khotansak.
maitrā, maittrā, maitra, mittrā-); Name eines Muhūrta || bir Muhūrta’nın adı (<< Skt. maitra) (→ 1 maitri)

maitre < Sogd. mʾytrʾk ~ mytrʾk ~ mytrʾy
(maitre) < Skt. maitreya n. pr. (der Buddha der Zukunft) || gelecek olan Buda’nın adı;

maitrelıg yaŋı kün Maitreya-Feier || Maitreya kutlaması, Maitreya bayramı

1
maitri << Skt. maitrī Wohlwollen, Freundlichkeit || teveccüh, lütuf, arkadaşlık,
dostluk (s./bk. Khotansak. maitrā, maittrā, maitra, Mo. maidari) (→ maitär)
maitri ädgü ögli köŋül Wohlwollen2 (Skt. maitrī) || teveccüh2, lütuf2 (Skt. maitrī)

makala < Arab./Neupers. maqāl ~ maqāla Wort, Rede || kelime, sözcük, konuşma, söz

1
mal < Neupers. māl Besitz || mal
mal ävi Haus des Besitzes (Geomantie: zweites Haus) || mal mülk evi (toprak falı: ikinci ev)

malik << Skt. mallikā Arabischer Jasmin (Jasminum sambac) || Arap yasemini (Jasminum sambac)

mal(lıg) bekränzt, mit einem Kranz, mit Kränzen || çelenk koymuş, çelenkle, çelenklerle
mal psaklıg || çelenk koymuş2, çelenkle2, çelenklerle2

man- (etw.) eintauchen || (bir şeyi) batırmak eylemeylem

mančak < TochA mañcak / < TochB mañcāk < Skt. mañcaka Bett || yatak

mandallıg für Rituale, Ritual- || tören için, seremoni …, ritüel …

2
mandar << Skt. mantra Spruch || özdeyiş; Zauberformel || büyü formülü (s./bk. Khotansak.
mandra-, maṃdra-) (→ mantira)

mandarak < TochA mantārak ~ mandārak < Skt.
mandāraka Korallenbaum (Āśrama Erythrina Indica) || mercan ağacı

2
mani < Skt. maṇi Edelstein, Kleinod || değerli taş, mücevher (s./bk. Mo. mani)

manilıg mit Juwelen, mit Kleinodien, juwelengleich || mücevherli, değerli taşlı
manisız ohne Juwelen || mücevhersiz

manistan < Sogd. mʾnystʾn (m) Kloster || manastır

manočap << Skt. manojavā eine besondere Kraft || özel bir güç
manočap ridi küü kälig die ManojavāZaubermacht2 || Manojavā büyü gücü2

mansoŋ < Chin. 㭃㪡 man cong (Spätmittelchin.
muan tsh əwŋ) eine Zwiebelart || bir soğan türü

mantal < TochA maṇḍal / < TochB maṇḍāl < Skt. maṇḍala Zauberkreis, ritueller Kreis, Kreis || büyü dairesi, ritüel dairesi, daire; Scheibe || teker; eine von fünf Körperstellen (Handflächen, Knie, Stirn) || beş vücut bölgesinden biri (avuç içi, diz, alın) (vgl./krş. Khotansak. maṇḍala-, Sogd. mntr, Mo. mandal)

mantalavadi << BHS maṇḍalavāḍa ~ maṇḍalavāṭa eine runde Halle (in der Nähe eines
Tempels) || (mabetin yakınındaki) yuvarlak salon

mantira < Skt. mantra Spruch || özdeyiş; Zauberformel || büyü formülü (s./bk. Mo. mantr-a)
(→ 2 mandar

1
manu < Sogd. mnw (?) Rothund (Cuon alpinus)
|| Asya yaban köpeği (Cuon alpinus)

manuša < Skt. manuṣya menschliches Wesen, Mensch || beşerî varlık, insan (s./bk. Mo. manuši) (→ manuši)
manuša yalŋok Mensch2 || insan2

manuši << Skt. manuṣya menschliches Wesen || beşerî varlık (s./bk. Mo. manuši) (→ manuša)

manw(a)nd < Sogd. mʾnwnd ~ mʾnwʾnd (m) mit Einsicht || anlayışlı

1
maŋ Schritt, Gang || adım, yürüme, gidiş
maŋ maŋ sayu Schritt für Schritt, mit jedem einzelnen Schritt || adım adım
maŋ maŋ- schreiten || adım atmak eylemeylem

maŋ- schreiten, voranschreiten || adım atmak eylemeylem

1
maŋal < TochA maṅgal ~ maṅkal / < TochB
maṅkāl < Skt. maṅgala Glück, Glückszeichen,
Heil || şans, şans işareti, sağlık, talih, baht;
glückverheißend || şans müjdeleyen (s./bk.
Khotansak. maṃggala-, maṃgala-, Mo. manggal)
maŋgal kut ažun Glück, Segen und (langes)
Leben || şans, bereket ve (uzun) yaşam

maŋaru (→ 1 m(ä)n; Dir.) zu mir || bana adv ekekekek ?????

maŋgallan- Glück besitzen || şansa sahip olmak eylemeylem

maŋgallıg mit Glück, Glücks-, Glückszeichen- || şanslı, şans …, şans işareti
maŋgallıg ıdok čaiti

maŋı Gangart (von Elefanten) || (fillerin) yürüyüş şekli

maŋıg Gang, Schreiten || yürüme, yürüyüş, adım atma

maŋırant- rufen, schreien || bağırmak, çığlık atmak, haykırmak eylemeylem

maŋırt Ruf, Schrei, Bekanntgabe (durch
Ausrufen) || (tellal aracılığıyla) duyuru, ilan, bildiri
maŋırt maŋırant- einen Ruf ausstoßen, einen Schrei ausstoßen || çığlık atmak, haykırmak eylemeylem
maŋırt maŋrat- ausrufen lassen || bağırtmak, duyurtmak eylemeylem

maŋk(ı)ya kleiner Schritt || kısa adım, küçük adım

1
maŋla- gehen, schreiten || gitmek, adım atmak eylemeylem
maŋla- irklä- schreiten2 || adım atmak2
maŋla- käz- schreiten und umherstreifen || adım atmak ve aylaklık etmek eylemeylem
maŋlap yorı- schreitend gehen || adım atarak yürümek, adım atıp yürümek eylemeylem

maŋlai < Mo. manglai ein Titel, Anführer || bir unvan, kumandan; Vorhut || öncü alal önder lider
maŋlaitakı an der Spitze stehend, in der Vorhut || öndeki, öncü olan

maŋlıg mit Schritten, mit Schreiten || adımlı

maŋra- schreien, brüllen, muhen, in Geschrei
ausbrechen, rufen (auch von Vögeln gesagt) || bağırmak, böğürmek, çığlık atmak, (kuşlar için) ötmek eylemeylem
maŋra- üntä- schreien2, brüllen2 || bağırmak2, böğürmek2 eylemeylem

maŋran- schreien, brüllen || bağırmak, inlemek eylemeylem

maŋrat- brüllen, rufen || kükremek, haykırmak, bağırmak; rufen lassen, ausrufen lassen || bağırtmak, duyurtmak eylemeylem

maŋu Lauf || gidiş, akış

1
mar < Sogd. mr < Syr. mr (m, c) Titel (,Herr‘) || unvan (,Bey, Hz.‘)

mar mešaha < Sogd. mr mšʾyxʾ der Herr Messias (= Jesus) || Hz. Mesih (= İsa)

m(a)ra < Syr. mārā Herr || bey, Bey 2

maranabav << Skt. maraṇābhava Todesstunde || ölüm anı, ölüm saati

m(a)rd miryam < Syr. mrty mrym (c) die Jungfrau Maria || Bakire Meryem (→ mada maryam)

mareče << Skt. mleccha indische Bez. für ein
Barbaren-Land || bir barbarlar ülkesinin Hintçe adı

marım < TochA marm (Pl. marmañ) < Skt.
marman inneres Organ || iç organ (vgl. Pl. in TochB marmanma || krş. çoğul Toharca B marmanma)
marım agrıg Schmerzen in den inneren Organen || iç organ ağrısı

m(a)rihasya < Syr. mary ḫasya Bischof || piskopos

maritavan << Skt. mṛtavana n. loc. (Friedhof) || bir yer adı (mezarlık)

markat ~ m(a)rk(a)t < Sogd. mrγt (manS) ~mrkt (sogdS) < Skt. marakata Smaragd || zümrüt (s./bk. Mo. marγad, margad)
markat ärdini Smaragd || zümrüt

martavik << Skt. mṛdvīkā Weinstock, Weinrebe || asma kütüğü, asma bıyığı
martavik yörüg üzüm Weinrebe2 || asma bıyığı2

m(a)sed(a)r < CSogd. msydr (MSogd. msyʾtr ~ msyʾtʾr) Presbyter, Priester || piresbiter, papaz

mašdak << Skt. māṣṭaka Konstruktion, Produkt || yapı, yapılış, ürün

mat < Sogd. mʾδ so || böylece adv

m(a)tripolita < CSogd mytrʾpwlytʾ ~ mytrpwlytʾ < Syr. mṭrwpwlyṭʾ < Gr. μητροπολίτης (c) Metropolit || başpiskopos, metropolit

matulunk ~ matuluŋ < TochB mātuluṅk < Skt.
mātuluṅga Zitrone (Citrus medicus, Linn.) || limon (Citrus medicus, Linn.)

mayačal << Skt. māyājāla Netz des Zaubertrugs || büyü ağı, sihir ağı
mayačal yelvi kömän toor Māyājāla, (d.h.) Netz des Zaubertrugs2 || Māyājāla, (yani) büyü2 ağı

1
mayak Kot, Dung (von Tieren), Mist || (hayvan) dışkı(sı), tezek, bok

mayaka- defäkieren || dışkılamak eylemeylem
mayakla- defäkieren || dışkılamak eylemeylem

mayırt- ausreißen, herausziehen || çekip koparmak, yolmak eylemeylem
mayırtmıš sačlıg mit ausgerissenen Haaren || yolunmuş saçlı

mayıš- stecken bleiben || bir yere takılıp kalmak eylemeylem

mäkä ~ m(ä)kä < Sogd. mkʾ < Chin. ໘ mo
(Spätmittelchin. muə̆k) Tinte, Tusche || mürekkep, Çin mürekkebi (s./bk. Mo. beke) beke alal

1
m(ä)n ~ män ich || ben; das Ich, Ego || ben, ego;
män az Ich-Gier, Gier nach einem Ego || ben hırsı, ego hırsı
m(ä)n körüm Ansicht von einem ,Ich‘ (Skt. ātmadṛṣṭi) || ,benlik‘ düşüncesi, ,ben‘ görüşü
m(ä)n küvänč Arroganz des Ich(bewusstseins) (Skt. asmimāna) || ben (bilincinin) kibri
m(ä)n mäniŋlig köŋül die Vorstellung von ,Ich‘ und ,Mein‘ || ,ben‘ ve ,benim‘in fikri
m(ä)n sakınčlıg mit dem Gedanken an (die Realität des) Ego || ben düşünceli

mäniŋlig ~ mäniŋlik mit (der Vorstellung von)
‚Mein‘ || ,benim‘ (fikir)li

mäniŋligsiz ~ mäniŋliksiz ohne (die Vorstellung von) ,Mein‘ || ,benim‘ (fikir)siz

m(ä)nlig wesenhaft, ichhaft || somut, gerçek, benli

1
mäŋ ~ m(ä)ŋ Speise, Essen || yemek; Futter,
Fressen || yem; Beute || ganimet, av avlanan hayvan; etwas zu fressen, Körner || yiyecek bir şey, tahıl
mäŋ yumšak Futter2, etwas zu fressen2 || yiyecek bir şey2, yem2

2
mäŋ Muttermal || doğum lekesi, ben (s./bk. Mo. mengge)

mäŋči Jäger, Beutesucher || avcı

1
mäŋi Freude, Seligkeit (auch Äquivalent von Skt. sukha), Vergnügen || sevinç, neşe,
mutluluk (Skt. sukha’nın da eş değeri), zevk, eğlence; froh, freudig || sevinçli, neşeli

mäŋi bermäklig küsüš der Freude schenkende Wunsch || sevinç verici arzu
mäŋi ilinčü Freude2, Vergnügen2 || sevinç2, neşe2, zevk2, eğlence2
mäŋi mäŋilä- sich der Freude hingeben || sevince kendini kaptırmak, sevince kendine vermek eylemeylem

mäŋi ögrünč Freude2 || sevinç2
mäŋi ögrünčü köŋül Freude2 || sevinç2
mäŋi ögrünčü Freude2 || sevinç2

mäŋin bädizin mit Seligkeit und Schmuck || sevinçli ve süslü

mäŋin yarlıka- in Freude leben || mutluluk içinde yaşamak adv eylemeylem

mäŋigü ~ m(ä)ŋigü (m) ewig, unendlich || ebedi, sonsuz (→ 1 mäŋü)
mäŋigü ävinlig (m) mit ewigen Früchten || sonsuz meyveli

mäŋilä- ~ m(ä)ŋil(ä)- sich freuen, sich erfreuen, sich vergnügen, sich ergötzen, froh
sein || sevinmek, mutlu olmak, eğlenmek, hoşlanmak, neşelenmek, neşeli olmak, mutlu olmak eylemeylem
m(ä)ŋil(ä)- b(ä)dizl(ä)- (r) sich freuen und eine Zierde sein || sevinmek ve süsü olmak
mäŋilä- ögrünčülä- sich vergnügen2, sich ergötzen2 || eğlenmek2, neşelenmek2

m(ä)ŋiläm(ä)k Frohsein || mutlu olma

mäŋilät- erfreuen, vergnügen lassen, Freude
empfinden lassen || sevindirmek, eğlendirmek, mutluluk hissettirmek eylemeylem

1
mäŋilig freudig, mit Freude, froh, selig, glückhaft || sevinçli, neşeli, mutlu, sevindirici; Freude- || mutluluk …; Freudiger || sevinçli kişi mäŋilig toŋalıg ögrünčlüg sävinčlig freudig4 || sevinçli4

mäŋiz Gestalt, Gesicht, Aussehen || yüz, beniz, görünüş
mäŋizlärin tarma- sich das Gesicht zerkratzen || yüzünü tırmalamak eylemeylem

mäŋizät- vergleichen || karşılaştırmak eylemeylem
mäŋizätgülük täg vergleichbar || karşılaştırılabilir

mäŋizlig mit Gestalt, gestalthaft || görünüşlü, şekilli; schön || güzel; mit Gesicht || yüzlü, benizli
mäŋizlig kutlug buyanlıg bilgä biliglig törölüg || güzel, karizmatik, yararlı, bilge ve kanuna göre

mäŋizsiz gestaltlos || şekilsiz

1
m(ä)ŋl(ä)- (r) nach Beute Ausschau halten || av için pusuya yatmak eylemeylem
mäŋlig mit Futter || yemli 2

1
mäŋü ewig || sonsuz, ebedi; (m) ewiger Gott ||
sonsuz Tanrı; ewiges Prinzip || ebedi prensip (s./bk. Mo. möngke) (→ mäŋigü)

mäŋü mäŋi tilä- die ewige Freude erstreben || sonsuz sevinç dilemek eylemeylem

mäŋü mäŋi yolı der Weg der ewigen Wonne || sonsuz mutluluk yolu

mäŋün (adv.) ewig, auf ewig, ständig || sonsuz, ilelebet, devamlı, sürekli, ebedi adv ebediyen alal

mäŋzäti ähnlich, in ähnlicher Weise || benzer bir şekilde adv

med(a)nč(a)ti < Sogd. myδʾncyk mittlere(r, -s) || ortalama, orta

mede << Skt. meṭha Elefantenwärter || filci

melapaka < Skt. melāpaka Versammlungsort || toplantı yer

melik < Syr. mlk (c)König || kral 2

1
men < Chin. 哥 mian (Spätmittelchin. mjianˋ) Mehl || un; Brot || ekmek; Brotteig || ekmek hamuru

3
men < chin. ỹ mian (Spätmittelchin. mjian) Baumwolle || pamuk

meš << Skt. meṣa das Sternbild Widder || Koç takımyıldızı, Koç burcu

meyi ~ m(e)yi Gehirn || beyin

mınča von … an || … itibaren; so || öyle (→ munča)

mıntırdın hier, von hier || burada, burası, buradan

midik < Sogd. myδʾkk Laie, Laienanhänger || rahip olmayan erkek Budist, ruhban sınıfından olmayan
midik prtagčan Laie2 || rahip olmayan erkek Budist2, ruhban sınıfından olmayan2
mitik yalaŋok Laie || rahip olmayan erkek Budist, ruhban sınıfından olmayan

mihail (c) (der Erzengel) Michael || (dört büyük melekten biri olan) Mikâil

min- aufsteigen (Reittier, Wagen) || (binek hayvanı, araba) binmek eylemeylem

mingü Reittier, Fahrzeug || binek hayvanı, araç, taşıt, vasıta

1
mir < Chin. 㵌 mi (Spätmittelchin. mjit) Honig
(auch Äquivalent von Skt. madhu, mākṣika,
kṣaudra) || bal
mir suvı Honig-Wasser || bal suyu
mir süt Honig und Milch || bal ve süt
mirlı panitlı banit Honig und Melasse || bal ve melas

2
mir < Sogd. myr (manS) Sonne (einer der
sieben Planeten) || Güneş (yedi gezegenden biri)

mir ž(a)mnu < sogd. myhr jmnw Sonntag || pazar günü

mirau < Chwarezmisch mrʾw < Parth. amrāw
Dattel (Phoenix dactylifera, Linn.) || hurma (Phoenix dactylifera, Linn.)

mirč ~ mırč schwarzer Pfeffer, Pfeffer (Piper nigrum) || kara biber, biber (Piper nigrum) (vgl./krş. Sogd. mrʾynckʾ, Khotansak. mireṃjsya, TochB mrañco, Skt. marica) murč ičgü Pfeffer-Trank (Skt. maricapānaka) || biber içeceği (Skt. maricapānaka)

2
mirlıg Honig-, mit Honig (auch Äquivalent von Skt. kṣaudravant) || bal …, ballı (Skt. kṣaudravant’ın da eş değeri)
mirlıg burnač Honig-Krug, Krug mit Honig || bal testisi, ballı testi

miryam < Sogd. mryʾm (c) (Jungfrau) Maria || (Bakire) Meryem

miškič < Sogd. mwškyšc ~ mwškyc Katze || kedi (s./bk. Mo. miš)
miškič mayakı Katzenkot || kedi dışkısı
miškičniŋ yakrısı Fett einer Katze || kedinin yağı

moč(a)k < Sogd. mwck ~ mwckh Lehrer || öğretmen, muallim

modak << Skt. modaka Konfekt || şekerleme
modak aš Konfekt || şekerleme

mogoč Magier, (c) einer der heiligen drei
Könige || muğ, kutsal üç kraldan biri

moh[š] < Parth. mōxš (m) Rettung, Erlösung || kurtarma, kurtuluş

monavira Name einer Droge (entstellte Form
<< Skt. manaḥśilā = Realgar, rotes Arsensulfid)
|| bir ilaç adı (<< Skt. manaḥśilā’nın bozulmuş bir şekli = kırmızı arsenik sülfit)

mončuk Perle, Kleinod || boncuk, inci,
mücevher; Girlande, Perlenkette || çelenk, inci
gerdanlık; auch eines der sieben Juwelen (Skt.
saptaratna) || yedi mücevherden de biri (Skt.
saptaratna) (vgl./krş. Sogd. mwẓʾkk, Mo. mončoγ, mončaγ)

moŋol < Mo. mongγol mongolisch || Moğol 2

morvant < Sogd. mwrβnt Kette (auch Äquivalent von Skt. sraj), Perlenkette, Geschmeide
|| kolye (Skt. sraj’ın da eş değeri), inci gerdanlık, mücevherat

moymal- verwirrt werden, durcheinander sein || şaşkın olmak, karmakarışık olmak eylemeylem

moyum verwirrt, konfus, durcheinander || şaşkın, karışık, karmakarışık
moyum adırtsız konfus2, durcheinander2 || karışık2, karmakarışık

možak < Sogd. mwjʾk (m) Erzbischof || başpiskopos

mudit < TochA mudit < Skt. muditā Freude || sevinç, neşe, mutluluk mut mudut alal mutlu mesut

mudur < Sogd. mwtr < Skt. mudrā Siegel, rituelle Fingerstellung || damga, mühür, ritüelde kullanılan parmak duruşu (s./bk. Mo. mudur, mutur)

1
muhur < TochA/B mahur < Skt. mukuṭa Diadem || alın çemberi, taç (vgl./krş. Khotansak. maula)
muhur didim Diadem2 || alın çemberi2, taç2

2
muhur < Sogd. mγʾwr < Skt. mahoraga große
Schlange || büyük yılan (→ mahorag, mahorage)

muhurt << Skt. muhūrta ein Zeitraum von achtundvierzig Minuten || kırk sekiz dakikalık bir müddet

*mukadvarik << Skt. mukhadvārika Mundöffnungs- || ağız açıklığı …

muktika < Skt. muktikā n. pr. (eine Laienanhängerin) || rahibe olmayan kadın Budist adı

1
mul << Skt. mūla Wurzel || kök
mul bahšı ,Wurzellehrer‘ = ein Titel (Skt.
mūlācārya) || ,kök öğretmeni‘ = bir unvan (Skt. mūlācārya)

mumurt Kette || kolye

mun- verwirrt sein, konfus sein, umherirren ||
kafası karışık olmak, karışık olmak, şaşkın şaşkın dolaşmak eylemeylem
mun- az- umherirren2 || şaşkın şaşkın dolaşmak
mun- sačıl- verwirrt und (geistig) zerstreut sein || kafası karışık olmak ve (zihni) dağınık olmak
mun- tan-

1
muna (Diskursmarker) wohlan || (söylem öğesi) peki, pekâlâ
muna amtı (Diskursmarker) nun, schau || (söylem öğesi) peki, pekâlâ; schau nur || bak

munačı (Diskursmarker) schaut, wohlan ||
(söylem öğesi) bak, peki, pekâlâ

munča (→ 1
bo; Äqu.) so, ebenso || böyle, aynı
şekilde; solch ein … || böyle bir …; solcherlei, derlei || bunun gibi, buna benzer; ein wenig ||
birazcık; ebenso viele || bu kadar; so viel || bu kadar; von … an || -da yanında adv

munča munča so und so viele || bu kadar
munča sözläp mit diesen Worten || bu sözlerle adv
munčakatägi bis jetzt || şimdiye kadar

munčagu solche alle || böyle hepsi

munčak(ı)ya ebenso || böyle, aynı şekilde

munčan so || bu şekilde, böyle adv

munčulayu solchermaßen || bu şekilde, böylece

munčulayu yaŋın auf diese Weise || bu şekilde, böylece adv yan + n

munčulayu yaŋlıg derartig || öyle, bunun gibi adv

munı täg derartig || öyle, bunun gibi adv
munı üzä darauf, hierdurch || bunun üzerine, bununla, bu suretle adv

munılayu so || öyle, böyle

muni << Skt. muni Weiser, Seher || bilge, kâhin
muni arži Weiser2, Seher2 || bilge2, kâhin2

munmıš verwirrt || kafası karışık, şaşkın
munmıš biligsiz verwirrt und unwissend || kafası karışık ve bilgisiz

munda taš öŋi außer2 diesem || bunun dışında adv

munta basa vorher, ferner dann, weiterhin || önceden, bundan başka

munta basa yänä ymä danach ferner2 || bundan sonra ilaveten2
munta ınaru weiterhin, noch weitere || bundan başka, buna ilaveten
munta ken hiernach || bundan sonra
munta soŋ hiernach || bundan sonra
munta ulatı darüber hinaus || bundan başka, ayrıca

muntada adın takı öŋi noch etwas anderes als dies || bundan başka bir şey
muntada basa weiterhin || bundan başka
muntada öŋrä schon früher || daha erken

1
muntag so, derartig || böyle, bunun gibi, böylesi
muntag är- zutreffen || doğru olmak, uygun olmak eylemeylem
muntag kıl- so tun || öyle yapmak
muntag kılu mit diesem Verfahren || böyle hareket ederek adv
muntag törlüg derartig || bunun gibi
muntag yaŋ üzä (adv.) auf diese Weise || böyle, bu şekilde adv

muntag yaŋın (adv.) auf diese Weise || böyle, bu şekilde adv

muntag yaŋlıg derartig || bunun gibi

muntag yaŋlıgın (adv.) auf derartige Weise || bu şekilde adv

muntagın (→ 1 muntag; Instr.) auf diese Weise || böyle, bu şekilde zarf n adv

muntak(ı)ya plötzlich || birdenbire, ansızın, aniden

muntın taš abgesehen davon || bundan başka

muntur- verwirren, irreführen, irreleiten || şaşırtmak, karıştırmak, aldatmak, ayartmak eylemeylem
muntuz dumm, töricht || aptal, ahmak; verwirrend || şaşırtıcı
muntuz tümgä dumm2, töricht2 || aptal2, ahmak2

munuk verwirrt, konfus || şaşkın, karışık;
Verwirrter, eine verwirrte Person || şaşıran bir kişi, kafası karışık bir kişi

munuŋ (→ 1 bo; Gen.) dessen, deren || bunun (→ munaŋ)
munuŋ ičintä im Inneren, darin || bunun içinde
munuŋ ugurınta aus diesem Grunde || bu nedenden dolayı, sebeple adv

muñga Zicklein || oğlak, keçi yavrusu1

1
muŋ Not, Kummer, Leid, Armut || darlık,
sıkıntı, acı, keder, üzüntü, yoksulluk; notleidend || yokluk çeken, sıkıntı çeken
muŋ ay muŋ ay o weh! o weh! || of of, vay vay!
muŋ käy Kummer2 || acı2, keder2, üzüntü2
muŋ käy kıl- bedauern2 || üzülmek2 eylemeylem

muŋ tak Kummer2, Leid2 || acı2, keder2, sıkıntı2
muŋ tar Not und Bedrängnis || sıkışıklık ve sıkıntı

1
muŋa < Pers. mung Mungobohne (Phaseolus
mungo) || maş fasulyesi (Phaseolus mungo)
(s./bk. Skt. mudga, Mo. munga)

muŋad- sich wundern || hayret etmek, şaşmak eylemeylem
muŋad- adın- sich wundern2, erstaunt sein2 || hayret etmek2, şaşmak2, hayran kalmak2

muŋadınčıg wunderbar, wundersam, erstaunlich, außerordentlich || takdire değer harika, şaşırtıcı, hayret verici, fevkalade;
Wunderbares, Erstaunliches, Wunder (Äquivalent von Skt. prātihārya) || takdire değer şey, mucize (Skt. prātihārya’nın eş değeri)
muŋadınčıg körklä (Buddha-Statue) wunderbar schön || (Buda heykeli) son derece güzel
muŋadınčıg taŋlančıg erstaunlich2, wunderbar2 || takdire değer2, harika2, şaşırtıcı2, hayret verici2

muŋadtur- in Staunen versetzen || şaşırtmak, hayrete düşürmek eylemeylem

muŋar (→ 1 bo; Dat.) ihm, diesem || ona, buna muŋar mäŋzäti in ähnlicher Weise || bu şekilde, benzer şekilde adv ekekek

muŋgul verwirrt, erstaunt, perplex, irr || aklı karışık, şaşmış, şaşkın, deli, çılgın; Dummheit || aptallık ekekekekekek
muŋgul ögsüz verwirrt2 || aklı karışık2
muŋgul tältök kal verwirrt3, irr3 || aklı karışık3, deli3, çılgın3

muŋlug mit Kummer, kummervoll, betrübt,
betrüblich, Besorgnis erregend || sıkıntılı, üzüntülü, kaygılı

muŋrok Schreier, Schreihals || bağıran, ağlayan

muŋsuz ohne Kummer, ohne Not || sıkıntısız,
dertsiz, kedersiz, darlığı olmayan, kaygısız

muŋsuz taksız ohne Not und Kummer || sıkıntısız ve dertsiz

muŋuk- niedergeschlagen sein || son derece üzgün olmak, düşmüş olmak, cesareti kırılmış olmak eylemeylem

muŋuruk j-d, der bellt (= Barbare) || uluyan bir kişi (= barbar)

murančıg lasterhaft, obszön || ahlaksız, müstehcen

murmurt Gemurmel || homurtu, mırıltı

murt << Skt. mūrdhan ,Gipfel‘ (zweite Stufe der
Nirvedhabhāgīyas) || ,zirve‘ (Nirvedhabhāgīyaların ikinci aşaması)

1
murut < Neupers. murūd Birne || armut (Skt. kapittha’nın da eş değeri = Limonia acidissima veya Feronia elephantum, bir yabani elma)

1
murwa < MP murwāh Omen, Zeichen (Vorahnung) || işaret, kehanet, alamet (önsezi)

musiragarb << Skt. musāragarbha ~ musāragalva
ein Edelstein, Koralle || bir mücevher, mercan (s./bk. Mo. musalagarbi)

musurman Muslim || müslüman (→ busurman)
busurman täžik Muslim2 || müslüman2

muyga rebellisch, wild || isyancı, asi, vahşi; störrisches Tier || sert başlı hayvan

muygak Maralhirschkuh || dişi maral geyiği
muygak ažunı Existenzform einer Maralhirschkuh || dişi maral geyiğinin varlık şekli

muymal- Schwierigkeiten haben || zorluk çekmek eylemeylem

1
mün Sünde, Vergehen, Schuld || günah, suç;
Fehler || hata, kusur; Not || gereksinim, darlık, sıkıntı
mün b(a)ča Sünde2 || günah2
mün kadag
mün yazoklar idiši Gefäß der Sünden2 || günahların2 kabı

2
mün Suppe, Brühe || çorba, et suyu (→ 1 min)

mün- besteigen, hinaufsteigen, auf einem Gefährt oder Reittier sitzen, ausfahren ||
binmek, tırmanmak, bir araca veya binek hayvanına binmek, seyahate çıkmak eylemeylem

münä- tadeln, verachten, verunglimpfen,
kritisieren || azarlamak, kınamak, hor görmek,
küçümsemek, kötülemek, eleştirmek, tenkit
etmek; sündigen || günaha girmek, günah işlemek eylemeylem

münä- ayagla- verunglimpfen2, kritisieren2 || kötülemek2, eleştirmek2, eleştiri yapmak2 eylemeylem

münägülüg mit Fehlern || kusurlu

münämäklig ~ münämäk(lig) mit Tadel, mit
Kritik, Tadeln- || eksikli, kusurlu, tenkitli, azarlama …

münčik Schmelzfett, Fetthaut auf einer
Flüssigkeit || eritme yağı, bir sıvının üzerindeki yağ tabakası

müngülük Fahrzeug (Skt. yāna) || araç (Skt. yāna)

1
münlüg ~ mün(lüg) Sünden- || günah …
mün kadaglıg Sünden2- || günah2 …
münlüg münsüz das Für und Wider || meselenin leyinde ve aleyhinde

2
münlüg Suppen- || çorba …
münlüg ät Suppenfleisch || çorba eti, çorbalık et

münsüz sündlos, unschuldig, ohne Sünde, sündenfrei || günahsız, suçsuz; fehlerlos, makellos || hatasız, kusursuz
münsüz aglak ak yürüŋ azıglar makellose, ganz weiße2 Eckzähne || kusursuz, tamamen beyaz2 köpek dişleri
münsüz b(a)časız sündenfrei2, fehlerfrei2 || günahsız2, suçsuz2

müntrük dumm, töricht || ahmak, aptal, akılsız

müntür- (Fahrzeug) besteigen || (taşıt) binmek

münük- ein Vergehen begehen || günah işlemek eylemeylem
münükmäk Begehen (eines Vergehens) || (bir günah) işleme

müŋrä- blöken, brüllen, laut klagen || melemek, böğürmek, kükremek eylemeylem

müŋräš- trompeten (Elefanten) || (filler) böğürüşmek eylemeylem

mürki << Skt. mūrkha dumm || ahmak, aptal;Dummer || ahmak (kişi), aptal (kişi); Dummheit, Unwissenheit || aptallık, akılsızlık, cahillik
mürki tümgä dumm2 || ahmak2, aptal2

müyüz Horn || boynuz
müyüz baka Schildkröte || kaplumbağa
müyüz bakaka ogšatı ärišlig im Aussehen einer Schildkröte || kaplumbağa görünüşünde

N Harfi ile Başlayan Kelimeler

nakšatir < TochB näkṣātär < Skt. nakṣatra Mondhaus, Sternbild || Ay’ın Dünya’nın çevresinde dolaşırken geçtiği istasyon, burç (s./bk. Khotansak. nakṣatra-, Mo. nagšadar, naγšadar, laγšadar)
nakšatir yultuz Sternbild2 || burç2, takımyıldız2

1
nama < Skt. namaḥ Verehrung || saygı, hürmet

n(a)mau < Sogd. nmʾw < Skt. namas Verehrung || saygı, hürmet (→ namo

namla- < Mo. namna- mit dem Bogen schießen || okla vurmak eylemeylem

namo < TochA namo / < Sogd. nʾmw ~ nmʾw <
Skt. namas Verehrung || saygı, hürmet (s./bk.
Khotansak. namo, namau, Mo. namo) (→ n(a)mau)

namo saŋ < Sogd. nmʾw snk < Skt. namaḥ
saṅghāya Verehrung der Gemeinde || cemaate saygı (s./bk. Sogd. nmʾw snkʾ)

1
nant << Skt. nanda Name eines Höllenkessels
|| cehennemdeki bir kazanın adı; n. pr. (ein Nāga) || bir Nāga’nın adı (→ 1 nanda)

nantak << Skt. nandaka n. loc. (ein himmlischer Hain; im Skt. meist nandana) || bir gök
korusu (Skt.’de çoğunlukla nandana)

nantlıg (Basiswort nant << Skt. nindā) mit Tadel || azarlı

2
nara < TochA ñare < Skt. niraya Hölle || cehennem

naraka < Skt. naraka Hölle || cehennem (s./bk. Baktr. in manS nrh, Khotansak. naria-)

naralıg Höllen- || cehennem …

narayina < Skt. nārāyaṇa Name einer
Heldenkraft || bir kahraman gücünün adı (→ 1 narayan)

narin < Mo. narin fein, subtil || ince, narin, zarif

naru hin, nach, dorthin, weg, hierher || o tarafa, oraya, öteye, buraya
narı bärü hin und her || oraya buraya
naru bärü k(a)tılıš- miteinander verschränkt sein || birbirine kavuşturmak, birbirine geçirmek
naru bärü kir- ein- und ausgehen || girmek ve çıkmak
naru kod- fernhalten || uzak tutmak eylemeylem
naru käč- hierher übersetzen (mit dem Boot) || (tekneyle) buraya geçmek
naru tävrilmäk das Sich-Abwenden || sırt dönme, arkasını dönme

narw(a)n < Parth. nārwān Ulme || karaağaç (s.Neupers. nārvan/bk. Farsça nārvan)

nasuta < Mo. nasuda für immer, auf ewig || temelli, sürekli, sonsuza dek adv

nata < Skt. nātha Zuflucht, Beschützer (Epitheton des Buddha Nāyaka) || sığınak, koruyucu (Buda Nāyaka’nın lakabı)

natakačari (br) << Skt. *nāṭakacārin Schauspieler || aktör

nayut << Skt. nayuta eine sehr hohe Zahl ||
yüksek bir sayı (s./bk. Khotansak. nayuta-, navya-, Mo. nayud)
nayut asanke koldi sanınča

nä was?, was für ein(e), (mit folgendem Verb
im Kond.) was (auch) || ne?, nasıl, (sonradan
gelen fiil şart kipiyle), ne (olursa); (mit
folgendem Verb im Konverb auf –(ı)p) sobald,
kaum || (sonradan gelen fiil –(ı)p zarf-fiiliyle) olur olmaz, yapar yapmaz adv
nä ayıtmıš k(ä)rgäk geschweige denn || bile değil, nerede kaldı ki
nä ärsär was auch immer || ne olursa olsun;
nä nägü was auch immer || ne olursa olsun
nä nägük(i)yä was auch immer || ne olursa olsun
nä täg (r) welcherart? || hangi cins?, hangi tür? adv
nä tıltagın weshalb?, aus welchem Grund? || niçin? adv
nä tıltagın nä ugurın weshalb2?, aus welchem Grund2? || niçin2?
nä törlüg welcherart? || hangi cins? ne tür?; alle möglichen || her türlü

nä ugurın weshalb?, aus welchem Grund? || niçin? adv
nä ugurka nä iškä weshalb und wozu? || niçin ve hangi amaçla? adv

nä üčün tep tesär weshalb?, warum? || niçin?
nä üčün tesär weshalb? || niçin?
nä yaŋlıg welcherart, wie beschaffen, wie sehr || ne tür, ne kadar çok
nä ymä was für …, was auch || ne tür, ne …

1
näčä wie, (mit folgendem bar ärsär) was auch,
irgendwie, (mit Konditional) selbst wenn, wie
sehr || (sonradan gelen bar ärsär ile birlikte) ne
olursa, bir şekilde, (şart kipiyle) olsa bile, rağmen; wieviel || ne kadar, kaç
näčä az täŋinčäk(i)yä || ne kadar az ölçüde olursa olsun
näčä ärsär wie groß, insoweit || ne kadar büyük, o bakımdan
näčä küči yetmiščä nach Vermögen, nach Kräften || kudrete göre, kuvvete göre

näčä … munča … wie viele … , so viele … || ne kadar … , o kadar … adv

näčä näčä alle möglichen, wie viele auch immer, wie oft || her türlü, her ne kadar olursa olsun, kaç kere
näčä näčä … anča anča in welchem Maße … in ebendem Maße, je mehr … desto || ne ölçüde … aynı ölçüde, ne kadar çok … o kadar çok

näčä täŋlig in welchem Maße, wie groß, wie sehr, welcherart || ne ölçüde, ne kadar büyük, ne tür adv

näčä täŋlig … anča täŋlig in welchem Maße … in dem Maße || ne ölçüde … o ölçüde
näčä täŋlig üd wie lange? || ne kadar zaman?
näčä yašlag sıšlag wie alt2? || kaç yaşında2?

näčädä (mit …-sar) insoweit, sobald || (…-sar ile) bu konuda, bu noktada adv
näčädä birök wenn, falls || eğer, -dığı zaman
näčädä birök … ančada ok wenn … dann, falls … dann || eğer … o zaman
näčädä birök … ančada temin nur wenn … erst dann || eğer …-sa … ondan sonra
näčätä ken etwas später || biraz sonra

näčäkätägi insoweit, wie lange, inwieweit, solange || bu noktada, ne kadar zaman, ne kadar, -dığı sürece adv

näčälik Beschaffenheit, Qualität || nitelik, kalite

näčük wie, wenn || nasıl, -dığı zaman; wie? || nasıl?; auf welche Weise? in welcher Weise? || hangi şekilde?
näčük ärsär irgendwie, vielleicht (auch Äquivalent von Skt. apy eva) || bir şekilde, belki (Skt. apy eva’nın da eş değeri) adv

näčükin wie? || nasıl?; (mit Kond.) sofern, sobald || (şart kipiyle) şu şartla ki (→ ničügin)
näčükin ärsär irgendwie || bir şekilde
näčükin yänä wie also? || şimdi nasıl?

näčükläti auf welche Weise? || hangi şekilde? adv????

nägü was || ne; (mit folgendem Verb im Kond.)
was (auch immer) || (sonradan gelen fiil şart
kipiyle) ne … ise; was für ein, was denn (auch
Äquivalent von Skt. kim nu) || nasıl (Skt. kim nu’nun da eş değeri)
nägü ärsär irgendwie, annähernd || bir şekilde, tahmini, yaklaşık
nägü kılu wie? || nasıl?
nägü mä irgendwelche || herhangi; (verneint) nichts || (olumsuz) hiç, hiçbir şey
nägü üčün weshalb? || niçin?
nägü üzä womit?, wodurch? || ne ile?, ne şekilde? adv
nägü ymä irgendwelcher || herhangi
nägüdä ötgürü wodurch? || ne ile?, ne şekilde?
nägüdin ötgürü wodurch? || ne ile?, ne şekilde?

nägük wie denn? || nasıl?, ne biçim?
nägük ärsär irgendwie || bir şekilde

nägük(i)yä was auch immer || ne olursa olsun

nägül (= nägü ol) was ist? || ne? adv

näkä weshalb? || neden? adv

näkdi (vielleicht verderbte Form aus *nake < TochB nāke ~ nāge) Schlange || yılan
näkdi y(ı)lan Schlange2 || yılan2

näkim (Krasis aus → nä und → 1
kim) was auch || (→ nä ve → 1 kim’in kaynaşması) ne olursa olsun adv

nälük warum?, weshalb? || neden?, niçin?

nämän denn (Part.) || hani ya, ne
nämän takı näčä wie lange noch? || ne kadar daha? adv

näŋ Sache, Ding || eşya, nesne; etwas || bir şey 2

2
näŋ ~ n(ä)ŋ (verneint) durchaus (nicht), keineswegs, keinesfalls, gar nicht (auch Äquivalent von Skt. mā) (Verstärkung der Neg.) ||
hiç, asla, hiçbir şekilde, hiçbir surette (Skt. mā’nın da eş değeri) (olumsuzluğun kuvvetlendirilmesi)
näŋ idi absolut nicht, in keinster Weise || asla, katiyen, hiçbir suretle

näŋ ök durchaus (nicht) (Äquivalent von Skt. naiva) || hiç (Skt. naiva’nın eş değeri)

näŋ yalŋuz nicht nur … || sadece … değil adv ???????

näŋ yänä … yänä weder … noch || ne … ne de 3

närsä etwas || bir şey; Sache, Ding, Angelegenheit || şey, husus ?????

nätäg ~ nä täg wie, insoweit, so wie || nasıl, ne şekilde
nätäg ärsär irgendwie, falls, insoweit || bir şekilde, eğer, bu noktada
nätäg osuglug wie, welcherart || nasıl, hangi tür
nätäg yaŋın auf welche Weise? || hangi şekilde? adv
nätäg yaŋlıg wie?, welcherart? || nasıl?, hangi tür?

nätägčä so || öyle

nätägin auf welche Weise?, wie? || hangi
şekilde?, nasıl?; (mit Neg.) möglichst nicht || (olumsuz) mümkün olduğu kadar hiç

nätäglädi wie?, auf welche Weise? || nasıl?, ne şekilde? adv ?????

neme-ahšaph < Sogd. nymyxšp Mitternacht || gece yarısı

nidan << Skt. nidāna Ursache || sebep (→ nidana

nidana < Skt. nidāna eine von den zwölf
Klassen der buddh. Literatur (kontextbezogener Bericht) || Budist edebiyatın on iki
türünden biri (içeriğe duyarlı rapor); Ursache || sebep (→ nidan)

nikay << Skt. nikāya Schule, Lehrrichtung,
Ordinationslinie, Ordinationstradition || ekol, rahip ataması geleneği
nikay sayu in jeder buddh. Lehrrichtung || her Budist ekolde

nimasp < MP nēmāsp Schütze (Sternzeichen) || yay burcu

1
niŋ < Chin. ࠍ ning (Spätmittelchin. ŋiə̆ŋ)
Kondensat (= Zeugungssubstanz) || yoğunlaşma (= üreme özü)

nipur < TochB *nipūr (belegt in der Adjektivbildung nipūrtse) < Skt. nūpura Fußschmuck || ayak süsü

nirabud << Skt. nirarbuda Name einer kalten
Hölle || soğuk bir cehennemin adı (→ nirabudi)

niratma << Skt. nairātmyā n. pr. (eine Yoginī) ||
bir Yoginī’nın adı; Ichlosigkeit || bensizlik
niradma mänsiz Ichlosigkeit2 || bensizlik2

niruda < Skt. niruddha erloschen || sönmüş
niruda öčmiš tägšilmäksiz erloschen2 und unveränderlich || sönmüş2 ve değişmeyen

nirvan < Sogd. nyrβʾn / < TochA/B nervāṃ <
Skt. nirvāṇa das Nirvāṇa || Nirvāṇa; Ruhe (Skt.
śānti) || huzur (Skt. śānti) (s./bk. Parth. niβrān, Khotansak. närvāṇa-, nirvāna-, nairvāṇa-, Mo. nirvan)
nirvan bol- ins Nirvāṇa eingehen || Nirvāṇa’ya girmek eylemeylem
nirvanka bar- ins Nirvāṇa eingehen (Buddha) || (Buda) Nirvāṇa’ya girmek eylemeylem
nirvanka kir- ins Nirvāṇa eingehen (Buddha) || (Buda) Nirvāṇa’ya girmek

nirvanlıg nirvāṇahaft, Nirvāṇa-, auf das
Nirvāṇa bezüglich || Nirvāṇa’lı, Nirvāṇa …, Nirvāṇa’yla ilgili (s./bk. Sogd. nyrβʾn-cyk)

nirvanlıg enč oron der ruhige Ort des Nirvāṇa || Nirvāṇa’nın rahat yeri
nirvanlıg enčgü die Ruhe des Nirvāṇa || Nirvāṇa’nın huzuru, Nirvāṇa’nın sükûneti

nišan < MP nišān Handzeichen || iz, alamet, nişan, el işareti (s./bk. Mo. nišan)
nišan bas- das Handzeichen abdrücken || el işareti basmak eylemeylem
nišan čız- ein Handzeichen zeichnen || el işareti çizmek

nišda < Skt. niṣṭhā Gipfel, Ende || zirve, son
nišda pirahina Ende und Aufgeben || son ve bırakma

niši < Chin. ቬᑛ ni shi (Spätmittelchin. nri ʂṛ) Nonne || rahibe

ništani (br) << Skt. niṣṭhāna Speise (?) || yemek

nitya < Skt. nitya immer, dauerhaft || sürekli, devamlı adv
nitya töz ürlük dauerhaft3 || devamlı3

n(i)wedma < Sogd. nwyδmʾ (m) Einladung (zur heiligen Mahlzeit) || (kutsal öğüne) davet

niyam < TochB niyam < Skt. niyama Gebote, ethische Regeln || emirler, etik kurallar (→ niyama)
niyam kušalap(a)kš ethische Regeln und gute Taten || etik kurallar ve iyi işler

niyama < Skt. niyama Gebote, ethische Regeln || emirler, etik kurallar (→ niyam)
niyama yamani Gebote und Bändigung || emirler ve emri altına alma

niyaya < Skt. nyāya Analyse || analiz
niyaya yörüg Analyse2 || analiz2

nizank ~ niz(a)nk ~ n(i)z(a)nk < Sogd. nyzng ~
ʾnyʾznk Silbe, Synonym || hece, sinonim; verschieden || farklı, muhtelif
niz(a)nk at Synonym || sinonim
niz(a)nk atı Synonym || sinonim nizan alal

nizvani < Sogd. nyzβʾnyy (manS) ~ nyzβʾnʾk
(sogdS) Befleckung, Leidenschaft, Neigung (= Skt. kleśa, anuśaya) || bulaşma, lekeleme,
kirletme, ihtiras, eğilim (= Skt. kleśa, anuśaya) (vgl./krş. TochA/B kleś, Khotansak. kleśa, klaiśa, Mo. nisvanis)

nizvani čöpdik die Trübung ,Befleckung‘ (Skt. kleśakaṣāya) || ,lekeleme‘ bulandırması
nizvani kadgu Kleśa2 || Kleśa2
nizvani kılınč Kleśa-Tat || Kleśa işi
nizvani tıdıgı Leidenschafts-Hindernis (Skt. kleśāvaraṇa) || ihtiras engeli

nohma < Syr. nwḥmʾ (c) Tag der Auferstehung || yeniden doğuş günü, diriliş günü

1
nom < Sogd. nwm < Gr. νόμoς Lehre || öğreti;
(häretische) Lehre || (yanlış) öğreti; Religion,
Religionsgemeinschaft (auch Äquivalent von
Skt. śāsana) || din, cemaat (Skt. śāsana’nın da eş
değeri); (m) Manichäismus || Maniheizm; Buch,
Lehrbuch, Schrift, Werk, Text, Sūtra || kitap,
öğreti kitabı, eser, metin, Sūtra; Textsammlung || metin derlemesi; Lehrsatz ||
teorem; Vers, Geschichte || mısra, dize, hikâye; Daseinsgegebenheit (Skt. dharma) || varlık olgusu (Skt. dharma); Punkt (Äquivalent von Skt. sthāna) || madde (Skt. sthāna’nın eş değeri); Gesetz, Regel, Vorschrift, Gebot || kanun, kural, emir; Dissens || görüş ayrılığı, uyuşmazlık; Unterricht, Belehrung || ders, öğreti, talimat (s./bk. Mo. nom)

nom ay(ı)t- die (buddh.) Lehre erforschen || (Budist) öğretiyi araştırmak eylemeylem

nom bašlagučı är Vorsteher der Lehre || öğretinin başı, öğretinin başkanı

nom bitig Lehrschrift, Sūtra || öğreti yazısı,
Sūtra; (c) Heilige Schrift, Bibel || kutsal yazı, İncil; Gebot2 || emir2

nom eyin bardačı einer, der dem Dharma
folgt (Skt. dharmānusārin) || Dharma’yı takip eden (Skt. dharmānusārin) adv

nom tut- glauben (an), einer Lehrrichtung folgen || bir şeye inanmak, bir Budist ekolünü takip etmek

nomdaš Glaubensbruder, Glaubensgenosse,
Angehöriger derselben Religionsgemeinschaft
|| din kardeşi, dindaş, aynı dinî cemaatin mensubu

nomla- verkünden, predigen, darlegen, erklären (auch Äquivalent von Skt. ākhyā-) || vaaz etmek, vaaz vermek, sunmak, açıklamak (Skt. ākhyā-’nın da eş değeri) (s./bk. Mo. nomla-)

nomla- ukıt- predigen und lehren || vaaz vermek ve öğretmek eylemeylem

nomlagu Predigen, Predigenkönnen || vaaz
verme, vaaz verebilme; Verbreitung || yayılma

nomlal- verkündet werden || vaaz edilmek, duyurulmak, vaaz verilmek eylemeylem

nomlamak Predigen || vaaz verme

nomlat- predigen lassen || vaaz verdirmek eylemeylem
nomlatıl- gepredigt werden || vaaz verdirilmek, vaaz verilmek eylemeylem

noš < Sogd. nwš Elixier, Nektar, Ambrosia
(Skt. rasāyana) || iksir, nektar (Skt. rasāyana) (vgl./krş. Khotansak. näṣaʾ)
noš rasayan Elixier2 || iksir2
noš suvsuš Elixier2 || iksir2
noš tatıgı Nektar, Elixier || tanrıların içeceği, iksir

noš(lug) mit Elixier, elixierhaft, nektarhaft,
mit Nektar || iksirle, iksirli, nektarla, nektarlı; Elixier-, Nektar- || iksir …, nektar…

1
noyın ~ noyin < Mo. noyan Anführer, Oberhaupt || önder, yetki bakımından en üst düzeydeki kişi lider alal patron alal

nökör < Mo. nökör Gefolgsmann || taraftar, yandaş